محیط زیست  

انواع گونه هاي آهو

همان‌طوري كه مي‌دانيد شناسايي گونه‌ها و زيرگونه‌هاي حيات وحش براي حفاظت و مديريت آنها ضروري است و در جهت اعمال يك مديريت موفق و موثر براي حفظ جمعيت يك گونه اولين و اساسي ترين گام شناسايي منابع زيستي و به طور واضح تر شناسايي خصوصيات تك‌تك گونه‌ها و زيستگاه آن ها و مشخص كردن نيازهاي گونه مورد نظر است در زماني كه ما اين مهم را مي دانيم ليك هنوز تقسيم بندي صحيح ، جامع و كاملي از آهوان ايراني ارائه نشده و هنوز ميان كارشناسان و تاكنوميست‌ها اختلاف نظر وجود دارد و هر يك بر اساس عقايد، نظرات و تحقيقات صورت گرفته تقسيم بندي‌ها و رده بندي‌هايي را ارائه داده اند كه هنوز در پس ابهام و ترديد است. تاكنوميست ها به كمك ويژگي هاي ظاهري و تفاوت هاي مورفولوژيكي گونه ها، رنگ بدن، اندازه جثه و ويژگي هاي شاخ كه تماماً حاكي از جدايي توليد مثلي گونه هاست به شناسايي گونه ها و زيرگونه ها مي پردازند امروز به كمك روش هاي متعددي اعم از بررسي هاي كاريولوژيك (پژوهش هاي كروموزمي) و تجزيه و تحليل چند وردايي اندازه جمجه جانوران متعلق به يك جمعيت و همچنين مطالعات پروتئين هاي سرم خون و حتي انگشت نگاري هاي ژنتيكي را مي توان در جهت شناسايي اقوام يك جنس بكار برد. البته شايان ذكر است كه اغلب روش هاي فوق در كشور ما به كار نمي رود. در حالي كه در كشورهاي اروپايي علاوه بر روش هاي ذكر شده به كمك نرم افزارهاي كامپيوتري يعني vortex با دقت عمل بيشتري به شناسايي گونه ها و زيرگونه هاي حيات وحش مي پردازند. (اينترنت-22)

غزال ؛ تندر دشت

آهو جانوري از خانواده تهي شاخان جزو راسته نشخواركنندگان است كه گونه هاي زيادي دارد. آهو دونده اي بسيار سريع و چابك و داراي دست و پاي بلند و چشماني زيباست براي حفظ جان خود ديده شده كه با سرعت 70 كيلومتر در ساعت هم مي دود. وزن نر بالغ آن تا 45 كيلوگرم است. آهو تقريبا در همه دشت ها، جنگل ها و تپه ماهورهاي كشور به استثناي مناطق خيلي خشك و كويري و  قسمت هايي از سواحل جنوبي پراكش دارد. آهوي نر شاخ هاي قشنگ بربطي شكلي دارد كه ممكن است در بين نرهاي مسن طول آن به 45 سانتيمتر برسد. ماده ها شاخ ندارند. (اسكندر فيروز -  1378)

اين حيوان در تابستان موهاي كوتاه و مخلوطي از قهوه اي روشن و مايل به شني دارد ولي در زمستان موها به طور كلي خشن تر و تيره تر مي گردد. در فصل جفت‌گيري در زير گلوي نرها تورم گواتر مانندي ظاهر مي شود. جفت گيري اين حيوان در پائيز صورت مي گيرد و در بهار معمولا يك و گاهي دو بچه مي زايد. اين حيوان‌ها معمولا گله‌هاي 3 تا 5 و گاهي بيش از 20 رأس تشكيل مي دهند و در محيط هاي كاملاً امن به تعداد خيلي زياد ديده مي شوند. (سيد مجتبي عزيزي -  1372)

آهو از مهمترين پستانداران ساكن دشت ها، مناطق استپي و بياباني است كه تپه ماهورهاي كوتاه و درمنه زارهاي واقع در دشت هاي مسطح را ترجيح مي دهد. چشماني درشت و خوش حالت، شاخي مشكي رنگ و حلقه دار، اندامي متناسب و شكيل و دست و پايي كشيده كه مناسب براي گريختن از دست شكارچياني چون يوز، گرگ و كاراكال است. مجموعه اي از زيبائي هاست كه خداوند در وجود غزال نهفته است.

در كتب و مقالاتي كه تا قبل از سال 1371 در ايران منتشر شده همه كارشناسان و صاحب نظران به وجود 2 گونه آهو در ايران اشاره كرده و يكي را آهوي ايراني Gazella subguttrosa با سه زيرگونه و ديگري را جبير Gozella dorcas با يك زير گونه اعلام كرده اند :

1- آهوي ايراني (معمولي) Gazella subgutturosa : شاخ فقط در نرها وجود دارد و ماده ها بدون شاخ هستند يا شاخ خيلي كوچك دارند نرها به خصوص در فصل جفت گيري در زير گلو برجستگي گواتر مانندي دارند موها پرتر و بلندتر، گودي جلوي حدقه اي بزرگ

2- جبير   Gazella dorcas : شاخ در نرها و ماده ها وجو دارد و در ماده‌ها شاخ فقط كمي كوچكتر و باريكتر است. در زير گلو برجستگي گواتر مانند وجود ندارد موها كوتاهتر ، گودي جلوي حدقه اي كوچكتر است. (اسماعيل اعتماد – 1357)

اخيراً دكتر كالين گرووز (1990) در پرتو شواهد فزاينده بدست آمده آهوان ايراني را شامل 3 گونه و 7 زيرگونه گزارش كرده است :

رده : پستانداران Mammalsia     

راسته : زوج سمان  Artiodactyla   

زير راسته : نشخواركنندگانRuminantia  

خانواده : گاوسانان Bovidae 

زير خانواده : آنتلوپ Antiloplinae  

جنس : آهو Gazella

گونه : آهوي ايراني ، آهوي هندي ، آهوي كوهي

آهوي ايراني (1780 , Guldenstaedt ) Gazella subgutturosa

1-  نام علمي : Gazella subgutturosa 

2- سلسله : جانوران Animalia

3- شاخه : مازه داران  chordata

4- رده : پستانداران Mammalsia    

5- راسته : زوج سمان  Artiodactyla   

6- زير راسته : نشخواركنندگان Ruminantia

7- تيره (خانواده) : گاوسانان  Bovidae

آهوي ايراني داراي جثه متوسط و شاخ هاي نسبتاً بلندي است شاخ فقط در نرها وجود دارد در ماده ها چنانچه وجود داشته باشد كوچك و ابتدايي است. در زير گلوي نرها به خصوص در فصل جفت گيري تورم گواتر مانندي ايجاد مي‌شود و از اين لحاظ به آن آهوي گواتر دار مي گويند. رنگ كلي بدن در پشت قهوه اي روشن متمايل به نخودي دارچيني و پايين بدن تا قاعده دم و دمگاه سفيد است. جلوي دست ها و پاها به رنگ پشت بدن و ران ها كمي روشنتر است سر در قاعده شاخ ها و پشت سر و فاصله گوشها آهوئي خيلي كمرنگ و در وسط پيشاني و صورت لكه بزرگ قهوه اي رنگي كه در بالاي چشم از نزديك قاعده شاخ تا حدود سه چهار سانتيمتري سوراخ هاي بيني امتداد دارد قهوه اي رنگ است. اين لكه ها در بالا تيره تر متمايل به قهوه اي سوخته است. پهلوهاي صورت و زير چشم ها آهوئي كمرنگ و دو نوار تيره تر به رنگ قهوه اي روشن از زير چشم ها تا گوشه لب ها امتداد دارد. پشت گوش آهوئي روشن و داخل گوش تقریباً سفيد و انتهاي گوش از خارج با حاشيه سياهرنگ كه در نوك واضح تر است. در بعضي از نمونه ها نوارهاي تيره صورت خيلي واضح نيستند و نوارهاي پهلوئي صورت فقط در جلوي چشم ها مشخص اند و نوار مياني صورت كه از پوزه تا پيشاني امتداد دارد به علت مخلوط شدن با رنگ سفيد كمتر واضح بوده و در ناحيه پيشاني كه موهاي سياه بيشتر است مشخص تر مي باشد. به طور كلي در نمونه هاي مختلف رنگ و طرح صورت متغير است. نوارهاي تيره در بعضي واضحتر و در بعضي ديگر غير واضح اند. دم سياه رنگ و قاعده دم و دمگاه سفيد است.

در مقايسه با ساير انواع آهوها، آهوي گواتردار فقط در جنس نر داراي شاخ است شاخ در نرهاي بالغ بلند و از قاعده تا نوك بلندي آن به 32 سانتيمتر مي رسد. شاخ ها در قاعده خيلي به هم نزديك هستند و بعد به تدريج از هم دور شده به طرف خارج و عقب خميدگي پيدا مي كنند نوك شاخ ها كمي به طرف داخل متمايل شده و شكلي شبيه به شاخ مي‌دهد. شاخ ها از قاعده تا نزديك نوك داراي برجستگي حلقه اي شكل هستند. در آهوي ايراني ماده ها معمولاً شاخ ندارند ولي گاهي شاخ كوچك و باريكي در آنها روئيده مي شود در جمجمه قاعده شاخ خيلي به هم نزديك بوده و چاله لاكريمال نسبتاً بزرگ و عميق تر است. شكل استخوانهاي بيني كمي متغير است دو طرف آن‌ها موازي است يا در جلو كمي خميدگي داشته و در عقب بين استخوان‌هاي پيشاني فرو رفته اند و استخوان هاي پيش فكي در جلو با آن‌ها تماس دارد. آهو بيشتر در بيابان هاي شني و رسي زندگي مي كند. اغلب در صبح و عصر مشغول به چرا بوده و در ساعات گرم روز در پناه بوته ها استراحت مي كند گله هاي كوچك چند رأسي يا گاهي گله هاي خيلي بزرگ تشكيل مي دهند. ممكن است جفت‌جفت يا انفرادي ديده شوند. جفتگيري معمولاً اواسط پائيز صورت مي گيرد در فصل جفتگيري بين نرها نزاع مي شود و در اين هنگام زود به وسيله گرگ و شغال و حتي كفتار شكار مي شوند. دوران آبستني پنج تا پنج ماه‌ و‌نيم است. بچه ها اوايل بهار متولد مي شوند و بيشتر دو قلو هستند بعد از دو سه روز اول مي توانند دنبال مادرشان بدوند و در سن يك سالگي از لحاظ جنسي بالغ مي شوند. (اسماعيل اعتماد - 1357)

این آهوها در مناطق صحرائی از فلسطین تا چین شمالی سکنی گزیده اند و تعدادشان به واسطه شکار شدیداً در حال کاهش است. یک گونه به نام آهوی شنی (G.S. marica) زیر گونه ای به نام (see sand gozella) داشت. در سال 1985 چهار زیرگونه از آهوی گواتردار توسط آقای groves شناسایی شد. دو زیرگونه از این چهار زیرگونه در آمریکای شمالی در اسارت (در قفس) نگهداری می شوند. آهوی شنی عربی یا همان see sand gazella یکی از گونه های رایج آهو در عربستان بود. G.S. marica یعنی آهوی شنی بین شرق اردن و عراق گسترش یافته و محدوده آن با آهوی گواتردار همپوشانی کرده است و معمولاً به عنوان آهوی گواتردار ایران شناخته می شود. محدوده آهوی ایرانی ابتدا از قسمت شرقی ترکیه تا ایران ، پاکستان و شوروی است. 2 زیرگروه دیگری که در آمریکا نگهداری نمی شوند شامل :

Xinijiang goitered gazella  (G.s.yarkandensis) است که در دشت های نزدیک به حوزه آبگیر، xainjiang در چین یافت می شود و دیگری آهوی گواتردار مغولستان  (G.s.hilleriana)است که بومی مناطق Gobi و caidam است. فقط یک گزارش از این دو زیرگونه در مجموعه اروپا وجود دارد. این گزارش نشان می دهد که زیرگونه G.s.hilleriana در باغ وحش اپل (opel) تا تاریخ1970 نگهداری شده است.

كلني‌های کوچک خویشاوندی آهوی شنی در حال حاضر در تعداد انگشت شماری و در باغ وحش، هم در اروپا و هم در آمریکا نگهداری می شود. علاوه بر آن فرق گذاشتن بین فنوتیپ های مختلف این آهوها توسط نظارت دقیق بر این چهار گونه کار بسیار مشکلی است و حتی غیر ممکن است. تفاوت زیرگونه ها فقط در صورتی که دو عکس از آهوی شنی در کنار هم قرار گرفته باشد مشخص می شود. شاید نمونه های زیستی ویژه حالت مخصوص دارد. همان طور که هنوز خصوصیات رنگین كتني به همان ترتیب مشخص نشده است. (اعتماد-1357)

از آهوی ایرانی سه نژاد در ایران تشخیص داده شده است:

نژاد اول : subguttrosa  subguttrosa  Gazella

که نژاد اصلی آهوی ایرانی است.گودوین(1940) نمونه ای از این نژاد را که از سیاه پرده نزدیک تهران به دست آمده است به طور زیر تعریف می کند :

«آهوهائی کوچک به رنگ شنی، ماده ها بدون شاخ ، شاخ در نرها چنگکی، نوک به داخل خم شده، منظره پهلوئی کمی به شکل s ، حلقه ها به شدت واضح هستند. رنگ نمونه از سیاه پرده نزدیک تهران در ماه سپتامبر ؛ قسمت  پائین نخودی دارچینی، روی رانها کمرنگ تر، خط های پهلوئی نخودی صورتی، یک نوار عرضی تیره و در کنار قسمت سفید دمگاه، بالاي سر سفيد رنگ علامت هاي صورت نامشخص ولي نوارهاي كم رنگ پهلوئي وجود دارد. جلو پاها تا پائين مانند پشت، زير بدن تا قاعده دم و دمگاه سفيد، دم سياه. اندازه هاي يك نر از سياه پرده با دندان‌هاي پيش آسياي سائيده شده و يك نر از تركمن صحرا در حدود همان سن ؛ اندازه كلي 1200 تا 1100 ميلي متر ، دم در طول مهره‌ها 195 و 170 ، پاي عقب 350 و 330 .

 جمجمه ؛ طول كنديل و بازال 204  و 5/193 ، طول قاعده اي 192 و 183 ، بزرگترين پهنا 94 و 90 ، فاصله بين حدقه اي 5/55 و 2/49 ، طول استخوان هاي بيني 7/44 و 54 . پهناي استخوان هاي بيني 5/23 و 8/22 رديف دندان هاي پيش آسياي بالا 68 و 2/67 ، رديف دندان هاي آسيا بالا 4/42 و 9/42 ،

شاخ ؛ طول 260 و 310 ميلي متر ، محيط در قاعده 110 و 105 ميلي متر ، نمونه هاي سياه پرده و تركمن صحرا احتمالاً به subguttrosa منتسب مي شوند. يك نمونه نر نيمه بالغ از بيابان هاي نزديك گولاده كه در نوامبر به دست آمده است داراي پوشش ضخيم و پر مي باشد. با علامت هاي مشخص صورت و رنگ سفيد دمگاه به زحمت به قاعده دم مي رسد. صفتي كه به G. seistanica lydekker نزديك مي شود. جمجمه اگر چه داراي اندازه هاي معمولي است ولي حجيم است. استخوان هاي بيني و رديف دندان ها به طور محسوس بزرگتر و صندوق هاي صماخ بيشتر از ساير نمونه ها فشرده شده است.» (اسماعيل اعتماد -  1357)

اين نژاد معمول ترين نژادي است كه در ايران وجود دارد و در بيشتر نواحي ايران گزارش شده است.

نژاد دوم : morica    subguttrosa  Gazella

اين نژاد به وسيله Thomas به عنوان گونه Gazella marica از عربستان معرفي شده است. الرمن و موريسون اسكات (1951) اين گونه را نژادي از گونهLeptoceros  دانسته و به ترتيب زير نامگذاري مي كنند :

 Gazella Leptoceros  marica  Thomas

ولي Harrison & Grove (1967) پس از بحثي درباره آهوهاي عربستان marica را نژادي نزديكتر به آهوي ايراني دانسته و به عنوان زير گونه اي از G. subguttrosa معرفي كرد و درباره صفات آن مي نويسند :

«اين نژاد از نژاد اصلي آهوي ايراني كمي كوچكتر است و بزرگترين طول جمجمه در نرها در حدود 171 تا 5/188 ميليمتر ، همچنين رنگ بدن كمرنگ تر با علامت هاي آهوئي ، صورت و نوارهاي پهلوها و پشت كم واضح و صورت و پيشاني متمايل به سفيد ، ماده هاي اين نژاد معمولاً شاخ رشد كرده اي دارند و شاخ در نرها شبيه G.s. subguttrosa است.» 

نژاد سوم : subguttrosa  Gazella

اين نژاد را از سيستان و قايق معرفي مي كند و اختلاف آن را با نژاد اصلي آهوي ايراني در شاخ بزرگتر و حلقه هاي بيشتر در حدود 16 و كمتر بودن خميدگي s مانند از پهلو و وجود علامت هاي صورت و گوش بزرگ و اندازه بزرگتر بدن مي داند اندازه هاي شاخ و جمجمه دو نمونه آهوي ايراني كه از حود سمنان و قزوين بدست آمده به ترتيب عبارتند از :

فاصله قاعده استخواني شاخ ها از هم دور 4/12 و 7/9 ميليمتر

طول شاخ از قاعده تا نوك به طور مستقيم 280 و 253 ميليمتر

فاصله نوك هر دو شاخ از هم 4/128 و 6/104 ميليمتر

طول كنديل و بازال 206 و 215ميليمتر

فاصله حدقه تا سوراخ جلوي حدقه اي 7/46 و 5/50 ميليمتر

طول آلوئل دندان هاي آسيا و پيش آسياي بالا 66 و 2/65 ميليمتر(اسماعيل اعتماد- 1357)

بيشتر جمعيت آهوي ايراني در مناطق پناهگاه حيات وحش موته (اصفهان)، پارك ملي گلستان، پارك ملي بمو در شيراز، منطقه ممنوعه بيدونيه (كرمان) ، منطقه كالمند يزد و جزيره خارك است. همه جمعيت هاي آهوي ايراني در شرق كوه هاي زاگرس از زير گونه G.s. subgutturos هستند. و بر اساس تجزيه و تحليلي كه روي جمجمه جمعيت هاي مختلف آهو در ايران صورت گرفته است G.s.seistanica  با G.s. subgutturos مترادف قرار داده شده اند و از طرفي جمعيت هاي غرب كوه هاي زاگرس از G.s. subgutturos متمايز شده است ولي از آن جا كه هنوز اين جمعيت ها با جمعيت هاي «آهوي ايراني» موجود در عربستان يعني marica G.s. مقايسه نشده است بنابراين نمي توان با اطمينان بيان كرد كه اين جمعيت ها همان زير گونه marica و زير گونه اي ديگر هستند.

آهوی هندی Gazella bennetti , chinkara

شباهت زیادی به آهوی ایرانی دارد تفاوت ظاهری آن وجود شاخ نازک و بلند در ماده است در صورتی که آهوهای ماده معمولا فاقد شاخ اند. امتداد دو شاخ تا حدی با هم موازی و نوک شاخ ها مختصری به طرف داخل متمایل شده اند. جثه آن کمی کوچکتر و ظریف تر از آهوی ایرانی است موها کوتاه با رنگ زرد تیره متمایل به قرمز ، زیر بدن و کفل ها سفید است دم نسبتاً بلند و سیاه رنگ است در تابستان در ناحیه پهلوها و پشت بدن نوارهای غیر واضحی دیده می شوند. آهوی هندی یا چنیکا را در مکران ، سیستان ، کویر مرکزی بلوط از منطقه حفاظت شده توران تا پارک ملی کویر ، اصفهان ، کرمان ، لارستان و سایر نقاط جنوبی ایران زندگی می کنند برخی از پژوهشگران و تاکنومیست ها مانند هالته نورشا (1363) ، الرمن و موریسون اسکات (1951) و رابرتر(1977) آهوی هندی یا چنیکا را را زیر گونه ای از آهوی کوهی Gazella Gazella به شمار آورده اند. برخی دیگر نیز مانند گرووز (1969)، لانژ (1972) و کوربت (1978) آن را زیرگونه ای از جبیر یعنی Gazella Gazella دانسته اند.  در سال 1985 آقای دکتر کالین گرووز به کمک شواهد به دست آمده از جمجمه چند آهوی هندی متوجه تفاوت بارز این گونه از جبیر شده و آن را به عنوان یک گونه مجزا پیشنهاد کرد. پژوهش های کروموزومی که توسط فورلی و همکارانش در سال 1988 صورت گرفت تأکید کرد که آهوی هندی را نباید زیرگونه ای از Gazella Gazella یا Gazella dorcas به شمار آورد. بلکه باید آن را به عنوان گونه ای مستقل یعنی Gazella bennetti  تلقی کرد. نتیجه بررسی های کروموزومی صورت گرفته به طور خلاصه چنین است :

Gazella bennetti               50 کروموزوم

آهوی هندی           xy 1y2        48 + xx  + 48                            

جنسی           غیرجنسی                 جنسی                    غیرجنسی

Gazella dorcas               30 کروموزوم

آهوی جبیر  xy 1y2        28 + xx  + 28                            

بنابراین تعداد بیشتر کروموزوم آهوی هندی به همراه تفاوت ظاهری آشکار که پژوهشگران ایران از دیرباز به آن آگاه بوده اند شواهد قانع کننده ای است که بر پایه آنها آهوی هندی را نمی توان گونه ای مستقل دانست در این گونه تنها یک زیرگونه Gazella bennetti fuscifrons که در مکران و سیستان دیده می شود گزارش شده است اما به عقیده دکتر گرووز (1990) شواهد امر دال بر وجود دو زیرگونه دیگر در بوشهر و لارستان می باشد دکتر کالین گرووز در مورد معرض این دو زیرگونه جدید از آهوی هندی است که یکی را به نام دکتر کرمی Gazella . b . karamii و دیگری را به نام محیط بان دلسوز پاسگاه محیط بانی دشت قطرويه منطقه بهرام گور در استان فارس آقای جعفر شکاری Gazella . b . shikarii ارائه داده است. جمعیت آهوهای تپه های کویر مرکزی ایران از زیرگونه G . b  shikarii و مناطق جنوب شرق ایران و جلگه سند از زیرگونه fuscifrons   G . b . بوده و در محدوده ای نزدیک برازجان در استان بوشهر جمعیت هایی از زیرگونه G . b . karamii می زیسته اند احتمالا منقرض شده اند. (محمود کرمی - 1369)

آهوی کوهی    Gazella Gazella

گونه ایست با پاهای بلند که از Gazella bennetti بزرگتر بوده در رنگ آمیزی تباین بیشتری را نسبت به گونه های دیگر نشان می دهد رنگ بدن قهوه ای خاکستری یا شکاری تیره با یک ناحیه مشخص روشن و نوارهای تیره پهلویی است که روی بینی در بیشتر موارد مشخص است. شاخ در دو جنس دیده می شود نر و ماده آنها کاملا متمایز از یکدیگرند. شاخ ماده کوتاه ، ضعیف و دارای حلقه های نامشخص است شاخ نرها ظریف تر و چنگی شکل است ولی به شکل شاخ Gazella subgutturosa بلکه شاخ ها به تدریج از یکدیگر دور شده و تنها انتهای آنها به سمت داخل و جلو خم شده است به دنبال مرگ و میر گسترده آهوان که در اواخر سال 1362 در جزیره خاور خلیج فارس اتفاق افتاد که احتمالاً به دلیل خشک سالی و عدم دسترسی آهوان به آب و علوفه آبدار بود جمجمه 38 آهو (22 نر و 16 ماده ) توسط هوشنگ مینائی و بیژن فرهنگ دره  شوری جمع آوری و به دانشکده منابع طبیعی کرج ارسال شد. آقای دکتر کرمی و همکارانش درباره هر نمونه تا 23 متغیر اندازه گیری کردند که از آن میان 8 متغیر برای نرها و 9 متغیر برای ماده ها مورد تجزیه و تحلیل متمایز کننده چند وردایی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل آماری اندازه گیری های انجام شده با همکاری کالین گرووز در دانشگاه ملی استرالیا در کامبرا و سپس به هنگام سفر ایشان به ایران در تابستان 1369 نشان داد که آنها جبیر نبوده بلکه Gazella Gazella آهوی کوهی هستند. اینگونه در ایران تنها در جزیره خارور خلیج فارس وجود دارد لذا آقای دکتر گرووز و دکتر محمود کرمی تصمیم گرفتند که نام این زیرگونه را به افتخار آقای بیژن فرهنگ دره شوری کارشناس محیط زیست ایران که در راه شناسایی و حفظ حیات وحش ایران زحمات زیادی را متقبل شدند به نام ایشان Gazella dareshurii نام گذاری کنند. (محمود کرمی - 1372)

وضعيت فعلي:

دشمن طبيعي و مهم آن يوز، گرگ و كاراكال است تا اواخر دهه سال 1350 تعداد زيادي آهو در اغلب دشتهاي كشور مشاهده مي‌شد ( براي مثال در سال 1356 متجاوز از 10 هزار رأس آهو در منطقه موته اصفهان، 7 هزار رأس اطراف دامغان و 5 هزار رأس اطراف سمنان وجود داشته است) بعلت شكار بي رويه‌اي كه اغلب بوسيله موتور سيكلت و اتومبيل در روز و شب صورت مي‌گيرد نسل آن تقريباً در كليه مناطق حفاظت شده كشور نابود گرديده است در حال حاضر بيشترين جمعيت آن در منطقه موته اصفهان، پارك بمو در فارس، دشت سهرين در زنجان، پارك ملي گلستان، منطقه ممنوعه بيد و دركه‌مان، منطقه كالمند در يزد و جزيره خارك وجود دارد. در سال 1363 تعداد 30 رأس آهو توسط نگارنده و با همكاري محيط بانان از جزيره خارك زنده‌گيري و در جزيره كيش رها گرديدند. طبق سرشماري انجام شده در سال 1373 تعداد آن‌ها به 250 رأس بالغ گرديده است ( هوشنگ ضيائي- 1375)

جدول- آهو

(هوشنگ ضيائي- 1375)