استفاده از كودهاي شيميايي و آثار آن بر محيط زيست

 

 

بررسي مشكلات و معضلات كودهاي شيميايي :


1-استفاده بي‌رويه از كودهاي شيميايي در كشاورزي منجر به آلوده شدن آب و مواد غذايي مصرفي مردم و در نهايت بروز عوارض خطرناكي در آنها مي‌شود. در صورتي كه استفاده از كودهاي شيميايي به صورت بي رويه باشد، وارد آبهاي زيرزميني و در نهايت از طريق محصولات كشاورزي وارد غذاي انسانها مي شود


2-ميزان مصرف و نوع كودهاي شيميايي در كشاورزي در صورتي كه بيش از حد لازم باشد علاوه بر ضرر اقتصادي كه به جامعه وارد مي‌كند مواد غذايي مصرفي مصرف‌كنندگان را هم تحت تاثير قرار مي‌دهد.


3-در صورت استفاده بيش از حد كودهاي شيميايي در كشاورزي نيترات‌هاي اضافه آن وارد آب مي‌شود، آب توسط مردم مورد مصرف قرار مي‌گيرد و در نهايت در بدن به تركيبات سرطان‌زا تبديل خواهد شد.


4-متاسفانه با توجه به اينكه هم نوع سموم شيميايي و هم ميزان آن در كشاورزي، آزمايشگاه‌ها و ... نياز به نظارت بيشتري دارد در كشور شاهد كنترل ضعيف بر اين مساله هستيم به طوريكه براي مثال در برخي از آزمايشگاه‌ها با توجه به منبع مصرف برخي از انواع سموم هنوز مورد استفاده قرار مي‌گيرد.


5-مصرف بي‌رويه كودهاي شيميايي در بخش كشاوري موجب شيوع سرطان معده مي‌شود. مصرف غير منطقي و بي‌رويه كودهاي شيميايي در مزرعه‌ها و باغ‌ها مهمترين عامل شيوع سرطان معده در كشور محسوب مي‌شود.


6-استفاده بي رويه از كودهاي شيميايي خاك را آلوده مي كند


7-در زمينه استفاده از كودهاي شيميايي در مزارع كنترلي نمي‌شود.


8-وجود بالاي نيترات در موادغذايي و آب آشاميدني توسط باكتريها در معده به ماده سرطان‌زاي نيتريت تبديل مي‌شود.


9-سرطان معده شايع‌ترين سرطان در ايران است.


10-كشاورزان بااين باور غلط كه كودهاي شيميايي موجب بازدهي بهترمحصولات آنها مي‌شود، كودهاي شيميايي را باقيمت‌هاي بالا از بازار سياه تهيه مي‌كنند.



‌۱۱- استفاده بي‌رويه كودهاي شيميايي درمزارع سبزيكاري رواج بيشتري دارد. در صورت ساماندهي نكردن آن علاوه بر محصولات، سفره‌هاي‌آب زيرزميني نيز در معرض آلودگي قرار مي‌گيرند.


۱۲-چنانچه كشاورزان بر اساس نتايج آزمون‌هاي آب و خاك و توصيه‌هاي كارشناسان مبادرت به مصرف منطقي كودهاي شيميايي كنند هيچ مشكلي بوجود نخواهد آمد.

 

۱۳-كشاورزي‌ پايدار با تاكيد بر استفاده‌ بهينه‌ از سموم‌ و كودهاي‌ شيميايي‌« با تاكيد بر اينكه‌ كودهاي‌ شيميايي‌ سبب‌ تخريب‌ حياتي‌ خاك‌ و تعادل‌ موجود در آن‌ مي‌شوند.


۱۴- كاربرد نامتعادل‌ كودهاي‌ ازته‌ ممكن‌ است‌ سبب‌ كاهش‌پ‌ك‌ و كم‌ شدن‌ قابليت‌ دسترسي‌ گياهان‌ به‌ فسفر شود.


۱۵- همچنين‌ استفاده‌ مداوم‌ از كودهاي‌ مصنوعي‌ سبب‌ كاهش‌ عناصر كمياب‌ مانند روي‌، آهن‌، مس‌ و منگنز خواهد شد كه‌ بر روي‌ سلامت‌ گياهان‌، جانوران‌ و انسان‌ تاثير خواهند گذاشت‌.


۱۶- مصرف‌ كودهاي‌ ازته‌ در شاليزارهاي‌ شمال‌ ايران‌ زياد بوده‌ و از طرفي‌ سطح‌ آب‌ زيرزميني‌ بالاست‌، بنابراين‌ امكان‌ آلوده‌ شدن‌ آبهاي‌ زيرزميني‌ به‌ نيترات‌ در اين‌ منطقه‌ زياد است‌.


۱۷-بنابر نتايج‌ يك‌ تحقيق‌، غلظت‌ نيترات‌ درچاههاي‌ آب‌ اطراف‌ شاليزارهاي‌ بابل‌ تعيين‌ و مشخص شد كه‌ بين‌ مصرف‌ كودهاي‌ ازته‌ و آلودگي‌ آبهاي‌ زيرزميني‌ به‌ نيترات‌ همبستگي‌ مثبت‌ وجود دارد.


۱۸-با توجه‌ به‌ حد مجاز ازت‌ نيتراتي‌ كه‌ به‌ وسيله‌ سازمان‌ جهاني‌ بهداشت‌ 45 ميلي‌گرم‌ در ليتر مي‌باشد، 25 درصد از چاه‌هاي‌ نمونه‌برداري‌ شده‌ آب‌ مشروب‌ شهر بابل‌ داراي‌ غلظتي‌ بيش‌ از حد مجاز بود.


۱۹-به‌ دليل‌ مصرف‌ زياد سموم‌ و كودها در استان‌ مازندران‌، آمار سرطان‌هاي‌ گوارشي‌ و تنفسي‌ چندين‌ برابر ميانگين‌ متوسط‌ كشور است‌.


۲۰-كودهاي‌ شيميايي‌ مصرفي‌ دركشورهاي‌ توسعه‌ يافته‌ و درحال‌ توسعه‌ سبب‌ تشديدخطرات‌ جاني‌ ناشي‌ از افزايش‌ اكسيد ازت‌ در اتمسفر و استراتوسفر مي‌شود.


2۱-در استراتوسفر جو فوقاني‌ اتمسفر2ج سبب‌ كاهش‌ ازن‌ و در نهايت‌ افزايش‌ درجه‌ گرماي‌ جهاني‌ مي‌شود كه‌ اين‌ پديده‌ به‌ اثر گلخانه‌يي‌ موسوم‌ است‌ كه‌ نتيجه‌ آن‌ عدم‌ ثبات‌ آب‌ و هوا خواهد شد.


۲۲- نظارت ارگان‌هاي دارو و غذا، كشاورزي و محيط زيست بر اين مساله بايد با جديت بيشتري پيگيري شود.

 

مزایا و معایب مصرف کودهای شیمیایی در کشاورزی:

 


از مزایای کودهای شیمیایی، بهای ارزان، کاربرد سهل و آسان، درآمد کاذب کوتاه مدت (بدون توجه به استهلاک سرمایه اصلی یعنی خاک و مواد آلی آن) است.
شیوع بیماری ها و آفات متعدد مثلا شیوع آتشک گلابی در باغ های گلابی کرج و قزوین، نماتد در مزارع چای و حتی شانکر مرکبات در جنوب کشور عمدتا زاییده مصرف نامتعادل کودها می باشد.


نظرات بانک جهانی درباره مصرف کودهای شیمیایی در ایران می تواند مؤید مصرف نامتعادل کود در کشور باشد که به شرح زیر می باشد:


توزیع نابرابر کودهای شیمیایی، بخش خصوصی جایگاهی ندارد (تقویت بخش خصوصی و فراهم آوردن امکان رقابت فعالانه، ایجاد یک محیط تجاری و حقوقی صحیح و اتخاذ یک خط مشی پایدار و فعال از جانب دولت برای تقویت مشارکت بخش خصوصی)، نظام قیمت گذاری سبب اسراف در مصرف کود شیمیایی می شود، عدم توازن بین کود شیمیایی در دسترس و کودشیمیایی مورد نیاز، ضعف تحقیق در کاربرد کود.
تجارب سایر کشورها در کنترل مصرف کود شیمیایی می تواند به مصرف متعادل کود در کشور کمک کند که در زیر به دو مورد اشاره می شود: در انگلستان تولید گندم در هر هکتار در حدود ۷.۵تن تثبیت شده و تولید بیشتر از آن را وزارت کشاورزی صرفا به خاطر مسایل زیست محیطی ممنوع شده است.

 


آشنايي با انواع کودها و مزایا و معایب:


● سولفات آمونیم:


معایب:


پائین بودن درصد مواد غذایی آن (که حمل و نقل آن را دچار مشکل می کند)، عدم امکان استفاده در سیستم آبیاری تحت فشار به علت گرفتگی نازل ها (ترکیب سولفات با یون کلسیم و تشکیل گچ) (ملکوتی، م.ج. ۱۳۷۸)

مزایا:


کمتر از سایر کودهای ازته (نظیر نیترات آمونیم) از خاک شسته می شود، سولفات علاوه بر خاصیت اصلاح کنندگی خاک جذب گیاه هم می شود. سولفت آمونیم بهترین کود ازتی برای خاک های قلیایی و آهکی ایران شناخته شده است (چون هم اسیدزا است و هم دارای مقداری گوگرد به عنوان ماده غذایی است)


● نیترات آمونیم:


▪ معایب:


جاذب الرطوبه ای بودن، کلوخه ای شدن، خطر انفجار، (به هنگام انبار، نیترات آمونیم نباید در مجاورت مواد روغنی نگهداری شود. همچنین به دلیل جذب رطوبت، درب نایلونی کیسه ها باز نشود) (ملکوتی، م.ج.۱۳۷۸)

▪ مزایا:


درصد تلفات تصعید (به صورت آمونیم) کمتر از اوره است (چون آنیون نگهدارنده آن (نیترات) قوی تر از کربنات (آنیون) موجود در اوره است. ارجحیت مصرف برای درختان میوه: به دلیل دارا بودن دو یون قابل جذب (نیترات و آمونیم بر مصرف اوره ترجیح داده می شود. در مراتع و دیمزارها مخصوصا در مناطق سردسیری، مصرف نیترات آمونیم بر اوره (در صورت تقسیط) ارحج است. نیترات آمونیم را نمی توان در شالیزارها استفاده نمود (به دلیل آبشویی سریع نیترات و عدم نیاز برنج به نیترات) تحت چنین شرایطی مصرف آمونیم ترجیح داده می شود.


● مصرف نیتروژن در سبزیجات


▪ تغذیه:


گیاهان همانطور که قادرند از راه ریشه نیتروژن موردنیاز خود را جذب کنند از راه برگ نیز می توانند نیتروژن را به صورت آمونیم، نیترات و اوره جذب کنند.


در سبزی هایی که عمر کوتاه و رشد سریع دارند مانند تربچه که سی روز از کاشت تا برداشت طول می کشد یک بار مصرف نیتروژن تکافوی نیاز گیاه را می نماید. در صورتی که در مورد فلفل که هشت ماه در زمین است و مرتب محصول می دهد چند بار مصرف کود ضرورت دارد.


در نواحی مرطوب بهتر است ثلث یا ربع کود نیتروژنه را قبل از کاشت و مابقی را به صورت تقسیط مصرف شود. در سبزی هایی مثل فلفل، بادمجان، گوجه فرنگی و نظایر آن که در طول فصل رشد محصول می دهند، بهتر است کود سرک در دو یا سه نوبت مصرف شود.


گیاهان کلیسم گریز یا گیاهانی که به خاک های اسیدی سازش یافته اند و گیاهانی که به پایین بودن پتانسیل اکسیداسیون و احیاء خاک سازش یافته اند آمونیم را ترجیح می دهند. گیاهان کلسیم دوست یا گیاهانی که در خاک های قلیایی با پ هاش بهتر می رویند نیترات را بهتر مصرف می کنند. آمونیم بر خلاف نیترات، تنفس ریشه را افزایش می دهد. در مواقع گرم معمولا زیرخاک کردن کودهای نیتروژنه ضروری است چون حرارت هوا ممکن است باعث تلفات کود شود.


شیره گیاهی اخذ شده از دمبرگ گیاه بهترین نمایه جهت تعیین وضعیت تغذیه ای نیتروژن گیاه است، چرا که نسبت به نوسانات تامین نیتروژن برای گیاه بسیار حساس تر از پهنک است. مقدار عناصر غذایی در گیاه حتی الامکان می بایست درحد متوسط و یا حتی در نیمه بالاتر محدوده کفایت باشد. تحت این شرایط است که می توان اطمینان حاصل کرد که حتی در حضور تمام عواملی که منجر به ایجاد اختلال در گیاه می شود احتمال وجود دارد گیاهان با تمام عناصر غذایی موردنیاز به حد کفایت تغذیه گردیده اند.


برای توصیه کودی نیتروژن، دو روش تجزیه گیاه و آزمایش خاک مکمل یکدیگرند و بایستی با همدیگر استفاده شوند.


▪ کمبود:


در خیار و طالبی اولین علایم کمبود نیتروژن روشنی رنگ و توقف رشد برگهاست. رنگ سبز طبیعی برگ ها، روشن یا زرد می شود و در موارد کمبود شدید، تمام کلروفیل از بین می رود.
شاخه ها باریک شده و سخت و فیبری می شوند.


میوه های خیار مبتلا به کمبود رنگ روشن داشته و در محل گل، نوک آنها باریک می شود. میوه های طالبی در صورت کمبود نیتروژن کوچک می شود. عموما بیشتر مواقع در سبزیجات اول بهار که بارندگی سنگین است کمبود نیتروژن ظاهر می شود.


چنین کمبودی ممکن است در مرحله رسیدن محصولات نیز دیده شود. زمانی که درجه حرارت سرد شب ها تجمع کربوهیدرات ها را تسهیل کند اگر نیتروژن کافی فراهم باشد تولید محصول زیاد خواهد شد. بارندگی های شدید، نیترات خاک را از عمق ریشه شستشو می دهد و در اعماق پایین پروفیل خاک تجمع می دهد. پس از پایان فصل بارندگی، نیترات خاک به صورت گاز درآمده و از خاک خارج می شود.


پس از پایان فصل بارندگی، خاک هایی که دچار شستشو شده اند میزان نیترات کمی در اختیار خواهند داشت.


▪ مواد آلی:


زمانی که مواد آلی در خاک تجزیه می شوند اولین فرم معدنی نیتروژن که آزاد می شود آمونیم است. مواد آلی مثل کاه و کلش باعث کاهش فرم نیتراته در خاک می شوند (نسبت C.N بالا دارند- برای تجزیه شدن نیتروژن خاک را مصرف می کنند)

مواد گیاهی مثل گراس ها باعث افزایش فرم معدنی نیتروژن به ویژه نیترات خاک می شوند (نسبت C.N پایین دارند).یکی از بزرگترین منافع استفاده از کمپوست، کاهش مصرف آب مورد نیاز گیاه می باشد.


حداکثر استفاده از ماده آلی زمانی حاصل می گردد که دو تا سه هفته قبل از کاشت دانه به خاک داده شود. در شرایط کشت و کار آبی که زمین پیوسته زیر کشت محصول می باشد، مقدار کمپوست مورد نیاز محصولاتی نظیر سبزیجات، ۲۵ تن در هکتار برآورد شده است.در مناطقی که میزان بارندگی ۱۲۵۰میلیمتر می باشد مقدار کمپوست مصرفی ۱۲.۵ تن در هکتار توصیه می شود و نواحی خشک (متوسط بارندگی حدود ۵۰۰ میلیمتر) پنج تن در هکتار و در دیمزارها با مصرف ۲.۵ تن کمپوست در هکتار در سال می توان افزایش محصول معنی داری به دست آورد.


نیمی از نیتروژن و پتاسیم و تمام فسفر کود اصطبلی در قسمت جامد آن متمرکز است. در صورت کمبود کود دامی یکی از بهترین راه های جبران تلفات مواد آلی خاک، دادن کود سبز است. در بیشتر مواقع از گیاهان خانواده بقولات به عنوان کود سبز استفاده می شود. غده های ریشه های یونجه حدود ۲۰۰کیلوگرم در هکتار نیتروژن هوا را تثبیت می کنند و شبدر معمولا ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم و سویا نصف این مقدار را تثبیت می کند. کودهای سبز به دلیل دارابودن رویش فوق العاده و ریشه های قوی می توانند مقدار زیادی از عناصر محلولی را که در شرایط عادی بر اثر شستشو به اعماق پایین خاک حرکت کرده اند جذب کنند.


همچنین این گیاهان قادرند از فسفات های غیرمحلول، پتاسیم تثبیت شده و عناصر کم مصرف تا حد زیادی استفاده کنند.


برگرداندن این گیاهان به خاک علاوه بر بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی و زیستی، سبب تسهیل آزادشدن عناصر غذایی پرمصرف و کم مصرف می شود. در فصل بهار از آنجایی که درجه حرارت هنوز زیاد نشده است. نیتروژن به آرامی از مواد آلی آزاد شده و به تدریج که هوا گرم می شود این فرایند شدت می یابد.


● کودهای فسفره:


فسفر مهم ترین عنصر برای رشد اولیه گیاه می باشد و اگر به صورت نواری استفاده شود کارایی بیشتری دارد چرا که فسفر در خاک متحرک نیست.
مصرف فسفر در خاک هایی که بیش از ۱۵ میلی گرم در کیلوگرم فسفر قابل جذب دارند نتیجه ای را باعث نمی شود.


برای آنکه فسفر قابل جذب خاک، یک کیلوگرم در هکتار افزایش یابد می بایست پنج تا ده کیلوگرم فسفر (P۲O۵) به خاک شنی لومی یا لومی شنی اضافه شود. در حالی که در خاک های لوم و لومی رسی دوازده کیلوگرم فسفر (P۲O۵) در هکتار می بایست به خاک اضافه شود تا میزان فسفر قابل جذب خاک یک کیلوگرم در هکتار افزایش یابد.


زمانی که کودهای فسفره محلول در آب به خاک اضافه می شوند بلافاصله با خاک واکنش می دهند و به فرم های نامحلول تبدیل می شوند. تنها جزء کوچکی از فسفر کودی به صورت محلول باقی می ماند.
در خاک هایی که مقدار فسفر قابل استفاده آنها بیش از ۲۰میلی گرم در کیلوگرم است از مصرف کودهای فسفری پرهیز گردد (سیلسپور و ملاحسینی. ۱۳۸۴). تا حد ممکن از مصرف کودهای فسفاتی کادمیم دار به خصوص در مناطق شمال کشور پرهیز گردد.


▪ سوپر فسفات:


هزینه ساخت سوپر فسفات تریپل (غلیظ) بیش از نوع معمولی است، اما بالا بودن عیار فسفر باعث کاهش میزان مصرف، کاهش هزینه حمل و نقل شده که هزینه بیشتر آن را توجیه می کند. استفاده از انواع سوپر فسفات بستگی به ملاحظات اقتصادی (مثل قیمت مواد اولیه، هزینه حمل و نقل و مقدار مصرف) دارد.


سوپر فسفات تریپل (غلیظ)، در شرایط کشور بهتر از فسفات آمونیم است. به این سوپر فسفات از آن جهت تریپل (غلیظ) می گویند که فسفر محلول آن تقریبا سه برابر سوپرفسفات ساده است.


▪ کودهای پتاسیمی:


برای افزایش یک کیلوگرم در هکتار پتاسیم (K) خاک، دو تا شش کیلوگرم در هکتار پتاسیم (K۲O) مورد نیاز است.
مصرف پتاسیم در پاییز در خاک های رسی برای آنکه ظرفیت تثبیت چنین خاک هایی را پر کند توصیه می شود.


مصرف پاییزه پتاسیم در خاک های لومی شنی، شنی یا خاک های آلی توصیه نمی شود چرا که بارندگی های زمستانه به راحتی باعث شستشوی کود می شود. در سبزی هایی که قسمت اعظم اندام های آن برداشت می شود (کرفس، کلم، کاهو) برداشت پتاسیم شدیدتر است.


در خاک هایی که مقدار پتاسیم قابل استفاده آنها کمتر از ۲۵۰ میلی گرم در کیلوگرم خاک باشد از کود پتاسیم استفاده شود.

 

▪ کودهای میکرو:


عناصر کم مصرف نباید با حشره کش ها، قارچ کش ها و علف کش ها ترکیب شود، مگر اینکه کارخانه های سازنده، ترکیب آنها را با عناصر کم مصرف توصیه نماید.


کمبود عناصر ریز مغذی به ویژه روی به دلایل متعدد از جمله آهکی بودن خاک های کشاورزی (پ هاش بالای خاک)، وجود یون بیکربنات در آب های آبیاری، افت کیفیت آب آبیاری به علت افزایش شوری ناشی از تشدید خشکسالی های پی درپی، کمی مواد آلی خاک های زراعی، مصرف نامتعادل کود به ویژه مصرف بی رویه کودهای فسفاته و ازته و عدم مصرف کودهای محتوی عناصر ریز مغذی به ویژه سولفات روی عمومیت دارد

 

تاثير كودهاي شيميايي در چرخه غذايي :


بقاياي سموم و كودهاي شيميايي در محصولات كشاورزي سلامت مصرف كنندگان را به خطر انداخته است اما سالانه در ايران 800 ميليارد تومان يارانه براي كودهايي كه توليد را افزايش مي دهد اما احتمال دارد سرطان زا باشد پرداخت مي شود.


استفاده از سموم دفع آفات و كودهاي شيميايي در زمين هاي كشاورزي و باقي ماندن اين تركيبات و عناصر در ميوه ها و سبزي ها نگراني هايي براي ابتلابه بيماري ها به همراه داشته است. دكتر محمدجعفر ملكوتي عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس و دارنده مقام نخست كشاورزي آكادمي علوم جهان سوم و متخصص كود، ضمن هشدار در اين مورد مي گويد: وجود ميوه ها و سبزيجات به ظاهر درشتي كه فاقد طعم و خاصيت هاي چند دهه پيش خود است، ناشي از استفاده بي رويه از كودهاي شيميايي و سموم دفع آفات و باقي ماندن تركيبات آنها در محصولات است. وي مي افزايد: يارانه 800 ميليارد توماني دولت به كود و سموم دفع آفات در حقيقت براي سلامت جامعه مفيد نيست. به گفته وي مي توان اذعان داشت كه بسياري از سبزيجات و ميوه ها آلوده به نيترات و كادميوم است. اين در حالي است كه قانون مصوب سال 78 براي دادن يارانه به كودهاي آلي كه ضرري براي انسان و محيط زيست ندارد، هنوز اجرايي نشده است. دكتر مسعود تجريشي مدير دفتر مطالعات آب و محيط زيست دانشگاه صنعتي شريف، استفاده از كودهاي آلي، ارگانيك و كمپوست را راه حل رهايي از اين بحران عنوان مي كند. وي مي گويد: استفاده بيش از حد از اين كودها به دليل داشتن كادميوم و نيترات، باعث سرطان زايي مي شود. در واقع اين عناصر و تركيبات جذب سبزيجات و به ويژه سبزيجات غده يي مثل سيب زميني مي شود. به عنوان نمونه غلظت نيترات در سيب زميني و پياز بايد 50 ميلي گرم در هر كيلوگرم وزن تازه (وزن محصول بلافاصله پس از برداشت) باشد ولي متاسفانه ميزان كادميوم و نيترات در برخي اوقات بسيار بيشتر از سطح استاندارد است. دكتر ملكوتي بزرگ بودن بيش از حد سيب زميني ها را يكي از نشانه هاي بالابودن نيترات در آن عنوان مي كند و توضيح مي دهد: هر كيلوگرم سيب زميني به طور متوسط بايد دربرگيرنده حدود هشت عدد سيب زميني باشد، ولي در عمل مي بينيد كه بسياري از سيب زميني ها خيلي درشت است و از سوي ديگر رنگ آنها شفاف نيست. اينها همه آثار ناشي از وجود ميزان بالاي نيترات در سيب زميني است. به دليل استفاده بيش از حد كودهاي شيميايي اوره - فسفره در بخش كشاورزي، ميزان نيترات و كادميوم موجود در سبزيجات و سيب زميني در اكثر مواقع بيشتر از حد استاندارد است. به گفته عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس، تا سال 80 فرهنگ استفاده بهينه كود تا حدودي جا افتاده بود ولي چون در حال حاضر دولت فقط به كود اوره - فسفره يارانه مي دهد، ميزان مصرف بي رويه اين كود افزايش يافته و اين تركيب شيميايي اكنون تبديل به يك نگراني در جامعه شده است. در بازار بين المللي، كود اوره- فسفره كيلويي 400 تومان است كه دولت آن را به قيمت 50 تومان در اختيار كشاورزان قرار مي دهد. به اعتقاد ما دولت بايد يارانه كود را به طور كامل حذف و اين هزينه را صرف توليد بهتر و باكيفيت تر محصول كند. كشاورزان ما فقط به افزايش محصول در هكتار از طريق استفاده بيش از حد از كودهاي شيميايي فكر مي كنند و به كمبود ريزمغذي ها، طعم، كيفيت، ماندگاري و خوش خوراكي سبزيجات و ميوه ها توجهي ندارند. وي دليل طعم نامناسب بعضي ميوه ها و سبزيجات را متاثر از برخي سموم مي داند: به عنوان مثال هنگامي كه سيبي را گاز مي زنيد به سرعت كدر مي شود يا خيار ديگر طعم واقعي و قديمي خود را ندارد، چون در خيارهاي گلخانه يي كه از دفع آفات استفاده مي كنند، بايد 21 روز بگذرد تا اثر سم از بين برود ولي برخي كشاورزان براي اينكه خيارهاي كوچك را وارد بازار كنند تنها 9 روز پس از سم پاشي آنها را مي چينند. به طور كلي سبزي ها و ميوه ها قابليت جذب سموم را در سطح بسيار بالادارند. به همين دليل موقع خريد به عنوان مثال سعي كنيد قسمت بالايي پياز (محل خروج جوانه از پياز) بسيار باريك باشد يا سيب زميني داراي اندازه يي متوسط و رنگ روشن باشد.دكتر ملكوتي مي گويد: دولت بايد به كودهاي زيستي و آلي و گوگردي يارانه دهد. همچنين بايد آزمايشگاه هاي خاك متعدد نزديك مزارع احداث كند تا ميزان بقاياي سموم و كودهاي شيميايي در ميوه ها و سبزيجات و نيز خاك به طور دائم اندازه گيري شود. مي توان با اصلاح كود و غني كردن خاك به محيط زيست و سلامت جامعه كمك كرد. در واقع يكي از دلايل اصلي بروز بيماري هاي جديدهمين باقي مانده سموم و كودها در محصولات كشاورزي و مصرف آنها است.وي مي افزايد: با وجود آنكه درآمد ملي ما بالااست ولي رتبه سلامت و بهداشت جامعه ما سه رقمي است. به گفته دكتر ملكوتي، يارانه كود هدفمند نيست: دولت سالانه 800 ميليارد تومان يارانه مي دهد كه در حقيقت يارانه يي به مواد مضر براي سلامت جامعه است.



راهكاري برای صرفه جویی در تولید و مصرف كودهای شیمیایی و کاهش آلودگی های زیست محیطی:


در كشور ما سالانه بيش از 2.5 ميليون تن اوره جهت تامين نياز ازت گياهان در صنايع كشاورزي استفاده مي شود استفاده از كود اوره سبب كاهش راندمان خاك و آلودگي شديد آن ، تشكيل نمكها و كمپلكسهاي ديگر در خاك (شوره بستن) و تجمع اوره در بافت گياهان (عامل سرطانهاي دستگاه گوارش در انسان) مي گردد .


همانطور كه ذكر شد مصرف كود اوره در كشور سالانه 2.5 ميليون تن است كه از اين مقدار 900 هزار تن در كشور توليد و بقيه از خارج وارد مي شود . اين مسئله ، هزينه هاي بسيار بالايي حدود 650 ميليون دلار را بدنبال دارد .براي جلوگيري از مضرات فراوان استفاده از كود اوره ، بهترين راه حل ، استفاده از كود اوره با پوشش گوگردي است .


با استفاده از اين نوع كود ، مصرف سالانه كشور يك پنجم تا يك دهم كاهش مي يابد و اين در حاليست كه همان اثر كود اوره (البته صرفنظر از مضرات آن ) را به همراه خواهد داشت . كشاورز يا باغداري كه سالانه 1000 كيلو كود اوره مصرف ميكند بايد با قيمت يارانه اي 45 هزار تومان و به قيمت آزاد 260هزار تومان پرداخت نمايد اما اگر اين كشاورز از كود اوره با پوشش گوگردي استفاده نمايد علاوه بر مزاياي استفاده از اين نوع كود براي زمين كشاورزي؛ مصرف كود را به 100 الي 200 كيلو گرم كاهش مي دهد اين كشاورز حتي اگر اين ميزان كود را به قيمت آزاد نيز خريداري نمايد بايد مبلغ بين 32 تا 64 هزار تومان پرداخت نمايد.


با اين عمل علمي و سنجيده از به هدر رفتن 450ميليارد تومان يارانه زيان بار جلوگيري خواهد شد و بهره وري و عمر مفيد زمين هاي كشاورزي نيز افزايش خواهد يافت.


بيش از 90% از زمينهاي كشاورزي ايران آهكي با PH بالا بوده و اين مسئله باعث كاهش راندمان جذب عناصر ريز مغذي كه از اهميت بالايي در رشد و نمو گياهان برخوردارند ميگردد، استفاده از كود اوره با پوشش گوگردي با درصد پوشش هاي متفاوت (سرعت انحلالهاي متفاوت) به تنهايي و يا بصورت مخلوط با اوره جهت تامين بموقع ازت مورد نياز گياه از كاربرد اوره مناسب تر است .


اين مسئله اگر بصورت دقيق ، بررسي و بر اساس نوع كشت و نيازهاي آن در طي دوره رشد ، شرايط آب و هوايي منطقه و آناليز دقيق خاك اعمال گردد ، باعث افزايش چشمگير راندمان محصولات كشاورزي ، بهبود كيفي خصوصيات خاك ، جلوگيري از آلودگي منابع آب و كاهش مصرف اوره مي گردد و با توجه به پرداخت يارانه قابل توجه جهت تامين كود اوره كشاورزان و باغداران؛ اين اقدام از لحاظ اقتصادي كمك بزرگي به هدفمند كردن يارانه هاي زيان بار خواهد نمود .


سالانه حدود 650 ميليارد تومان كود اوره در كشور مصرف مي شود كه حدود 450ميليارد تومان آن يارانه است.


محصولات كشاورزي و باغي كه به روش هاي كنوني در معرض استفاده بي رويه كود قرار گرفته اند براي سلامتي جامعه نيز مشكل ساز هستند؛ با عنايت به مطالب ذكر شده و اهميت استفاده از كود اوره با پوشش گوگردي بجاي كود اوره معمولي، خصوصا جلوگيري از تخريب زمين هاي كشاورزي، افت بهره وري در بلند مدت، حفظ سلامت جامعه، جلو گيري از خروج ارز، خودكفايي كشور و صدور بخشي از كود اوره توليد داخل به ساير كشورها و كسب درآمد ارزي براي كشور؛ لازم است ادارات ترويج وزارت جهاد و كشاورزي در اين خصوص فرهنگ سازي نموده و وزارت جهاد كشاورزي نسبت به تغيير الگوي مصرف غير علمي كنوني اقدام عاجل نمايد

 

 زراعت گندم آبی و دیم با استفاده از کود زیستی فسفاته بارو2:


گندم از اولین گیاهانی است که به وسیله انسان زراعت شده است و مهم ترین گیاه زراعتی بشمار می رود. زیرا زراعت آن در مناطق مختلف و شرایط آب و هوایی متفاوت صورت گرفته و غذای اصلی اغلب مردم جهان را تشکیل می دهد. در ایران نیز تولید و سطح زیر کشت این گیاه از اهمیت ویژه ای برخودار است. عواملی نظیر هزینه های پایین ، در آمد نسبتاً زیاد ، استفاده از کاه آن جهت تغذیه دام و ... باعث شده است که این محصول روز به روز بیشتر مورد توجه کشاورزان قرار گیرد . بنابراین توجه ویژه ای به تغذیه مناسب این گیاه جهت افزایش کمی و کیفی این محصول و در نتیجه افزایش در آمد کشاورزان می شود. از طرف دیگر برای جلوگیری از مصرف بیش از حد کود های شیمیایی به خصوص کودهای فسفاته و تاثیرات مخرب آنها ، توجه پژوهشگران به سوی استفاده از کودهای زیستی جلب شده است. کود زیستی فسفاته بارور – 2 نیز از جمله این محصولات است.

 


تغذیه گندم:


نیتروژن ، فسفر و پتاسیم از عناصر پر مصرف برای گیاه گندم می باشند که بایستی برای رشد کافی در اختیار گیاه قرار گیرند . در زراعت های آبی ، کودهای فسفاته ، پتاسه و یک سوم تا یک دوم کودهای ازته قبل از کاشت به زمین داده می شود. بقیه کود ازته به عنوان سرک تا قبل از ساقه رفتن گندم، به مزرعه داده می شود. در زراعت دیم در برخی نقاط نیمی از کود ازته را قبل از کاشت می دهند، برخی تمام آن را بعد از سبز شدن به عنوان سرک می دهند.

 


عنصر فسفر و اهمیت آن در تغذیه گیاه گندم:


پس از نیتروژن ، عنصر فسفر یکی از عناصر پر مصرف برای گیاه به شمار می رود. این عنصر در تمام فرآیندهای بیوشیمیایی ، سازوکارهای انتقال انرژی و انتقال پیام ها دخالت می نماید. این عنصر از اجزای مهم تشکیل دهنده RNA ،DNA ، فسفوپروتئین ها، فسفولیپیدها ، کوآنزیم های DNA و PNAD و مولکول های حامل انرژی ADP ( آدنوزین دی فسفات ) و ATP ( آدنوزین تری فسفات ) به شمار می رود.


با وجودی که فسفر خاک های مختلف از 400 تا 1000 میلی گرم در کیلوگرم (ppm) گزارش شده است ( Rodriguez , 1999 ) ، ولی گیاهان می توانند این عنصر را فقط به صورت آنیون های یک ظرفیتی H_2 ،¼PO4،½^(-1) یا دو ظرفیتی ،¼HPO4،½^(-2) جذب نمایند که در اغلب موارد مقدار آنها در خاک بسیار پایین است. از نظر زراعی ، فسفر نقشی اساسی در توسعه ریشه ، رشد رویشی ، گلدهی ، میوه دهی ،رسیدن محصول و افزایش کیفیت گیاه دارد.


جذب فسفر همچنین اثر متقابل بر جذب و انتقال عناصر کم مصرف همچون روی و آهن دارد.فسفر دارای اثرات مثبتی بر رشد ریشه ها ، پنجه زنی ، مقاومت گیاه به سرمای زمستان ، خوابیدگی و زودرسی می باشد. فسفر همچنین باعث افزایش جذب نیتروژن و بالا رفتن مقاومت گندم نسبت به بیماری های شده و کنترل کننده تاثیر منفی نیتروژن اضافی است. مقادیر بیش از حد فسفر باعث افزایش هیدروکربن ها ( نشاسته ) و کاهش میزان پروتئین در دانه می گردد. مصرف صحیح و به اندازه کودهای فسفره در خاک و در نتیجه تامین میزان مورد نیاز گیاه ، کاهش حساسیت غلات به درجه حرارت و محافظت از آن در برابر اثرات نامطلوب حرارت های پایین تر یا بالاتر از حد مناسب برای رشد و نمو را در پی دارد.

 


علایم کمبود فسفر در گیاه گندم:


تیره شدن رنگ اندام های هوایی، کاهش سرعت رشد، کلروز تدریجی برگ ها که از قسمت نوک برگ شروع گشته و منتشر می گردد، از علایم کمبود فسفر در گندم به شمار می رود. در کمبود شدید فسفر ، برگ ها ساقه ها و به خصوص اطراف رگبرگ ها ارغوانی شده و سرانجام به رنگ بنفش در می آید . در این حالت اندازه سنبله ها کوچکتر از حد معمول خواهد شد.

 

.
تثبیت فسفر در خاک:


فسفر به صورت ترکیبات آلی و معدنی در خاک وجود دارد. قسمت آلی از بقایای گیاهی ، جانوری و میکروبی تشکیل می گردد که شامل فسفولیپیدها ، اسید نوکلئیک و ترکیباتی مانند اسید فیتیک می باشد ومقدار آن به شدت وابسته به تجزیه میکروبی و معدنی شدن مواد آلی است. قسمت معدنی بیشتر شامل ترکیبات کلسیم ، آهن و آلومینیم می باشند که به اشکال مختلفی در طبیعت وجود دارند.


یون فسفات بسته به درجه قلیایی بودن خاک به اشکال مختلف در خاک یافت می شود که برخی از این اشکال به ترتیب کاهش حلالیت عبارتند از : ترکیبات مونو ، دی و تری کلسیم فسفات و انواع آپاتیت . گاهی فسفر در اشکال سیلیکات های آهن و آلومینیم ( مثل کائولینایت ) نیز یافت می شود. در خاک های نواحی نیمه خشک ، کربنات کلسیم به مقدار فراوان یافت می شود. در این خاک ها ، فسفات جذب سطوح کربنات کلسیم می گردد.
در خاک های اسیدی مقادیر بالایی از آهن ، آلومینیوم و منگنز به شکل محلول وجود دارند که با یون فسفات ترکیب شده و آن را به شکل غیر محلول در می آورند. لازم به ذکر است که اکسید هیدروژن غیر محلول آهن، آلومینیوم و منگنز نیز با آنیون یک ظرفیتی ترکیب شده وتبدیل به شکل غیر محلول می گردد. یکی از عوامل مهم که بر تثبیت فسفر تاثیر می گذارد، بافت خاک است. به طور مثال ، تثبیت فسفر در خاک های رسی نسبت به خاک های شنی بیشتر است. اندازه ذرات کودهای شیمیایی نیز در تثبیت فسفر تاثیر دارد، به عبارت دیگر ، هر چه اندازه ذرات کود بزرگتر باشد، میزان تثبیت فسفر موجود در آن بیشتر خواهد بود. علاوه بر این ، ظرفیت تثبیت فسفر در خاک های مختلف با توجه به خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی ، زیستی ، اقلیم و مدیریت زراعی متغیر است. به طور کلی ، بیش از 80 درصد کود مصرفی جذب گیاه نمی شود که یا در خاک تثبیت می شود و یا به آب های راکد و جاری نفوذ می نماید و باعث آلودگی محیط زیست می گردد.


قابلیت در دسترس بودن فسفر بستگی به عوامل زیادی چون PH ، تهویه خاک ، رطوبت ، دما، میزان مواد آلی ، مقدار آهن ، آلومینیم و منگنز محلول و غیر محلول ، نوع ماده حاوی این عنصر ، فعالیت ریزسازواره ها و روش های زراعی دارد.

 


خسارات ناشی از مصرف کودهای شیمیایی فسفاته:


ترکیبات فسفره بر خلاف ترکیبات نیتروژنی تقریبا نامحلول هستند و بنابراین انتشار آنها در خاک بسیار کند است. به همین دلیل استفاده بی رویه کشاورزان از کودهای فسفاته در دهه های گذشته موجب تجمع ترکیبات آن در خاک شده است. در اغلب اراضی زراعی ، تجمع فسفر موجب بروز مشکلاتی در جذب عناصر کم مصرف می شود.علاوه برآن ، شستشوی فسفر به آب های زیرزمینی و راکد موجب خسارات جبران ناپذیر اکوسیستمی می شود به طوری که آلودگی فسفر و فلزات سنگین همراه آن ( مانند کادمیم ، اورانیوم و بور ) به عنوان یک خطر زیست محیطی در دهه های اخیر به شدت موجب جلب توجه بوم شناسان جهان شده است.

 


معرفی کودهای زیستی :


کودهای زیستی، حاوی ریزسازواره های مفید در تغذیه گیاه می باشند که می توانند مشتمل بر گروه های مختلف از قبیل باکتری ها، قارچ ها، اکتینومیست ها و مانند آن باشند. امروزه استفاده از این کودها در جهت گام برداشتن به سوی کشاورزی پایدار و استفاده از اثرات مفید آنها رو به افزایش است.

 


1- کودهای زیستی فسفاته:


در طبیعت گروهی از ریزسازواره های حل کننده فسفات وجود دارند که با رهاسازی تدریجی یون فسفات، نیاز به کودهای فسفاته شیمیایی را کاسته و کارایی آنها را بالا می برند. این ریزسازواره با استقرار در منطقه ریزوسفر، از ترشحات ریشه استفاده نموده و با تغییر PH و یا ترشح آنزیم ها، شرایط را برای تبدیل فسفر نامحلول به شکل قابل استفاده گیاه فراهم می سازند. یکی از سازوکارهای تبدیل فسفات به شکل معدنی و محلول ، ترشح اسیدهای آلی مانند اسیدهای استیک ، پروپیونیک ، لاکتیک ، گلیکولیک ، فوماریک و سوکسینیک است. نقش این اسیدها ، کاهش PH به صورت موضعی است را در پی دارد. سازوکار دیگر ، ترشح آنزیم های فسفاتاز توسط میکروارگانیسم ها و تجزیه ترکیبات فسفاته آلی و حتی معدنی است.


2- کود زیستی فسفاته بارور – 2:


کود زیستی فسفاته بارور – 2 حاصل پژوهش 8 ساله گروهی متشکل از 24 نفر پژوهشگر در جهاد دانشگاهی واحد تهران می باشد. از آنجایی که اقلیم های مختلف ممکن است اثرات مختلفی بر رشد و فعالیت باکتری های حل کننده فسفات داشته باشد، تلاش هایی برای جداسازی سویه های بومی که با شرایط دلخواه زیست محیطی سازگار هستند، انجام شد که نتیجه آن معرفی کود زیستی بارور – 2 بود. این کود، حاوی دو نوع باکتری حل کننده فسفات از گونه های باسیلوس لنتوس ( سویهP5 ) و سودوموناس پوتیدا ( سویهP13 ) می باشد که به ترتیب با استفاده از دو سازوکار ترشح اسیدهای آلی و اسید فسفاتاز باعث تجزیه ترکیبات فسفره نامحلول و در نتیجه قابل جذب شدن آن برای گیاه می گردند. طی پژوهش های پنج ساله، ابتدا جدا سازی باکتری های حل کننده فسفر از خاک های مناطق مختلف کشور انجام شد. سپس این باکتری های تحت آزمایش های متعددی مانند بررسی مقاومت به تنش های محیطی ( دما، شوری ،PH های مختلف ) و رقابت با ریزسازواره های دیگر قرار گرفتند. نتایج حاکی از این بود که این باکتری ها قادرند دامنه وسیعی از PH بین 5 تا 11 ، دمای بالا تا 42 درجه سانتی گراد و شوری تا 5/3 درصد را به خوبی تحمل نمایند. وجود چنین مشخصه هایی باعث شده است که بتوان این کود زیستی را در طیف گسترده ای از خاک های ایران و برای محصولات گوناگون به کار برد.


مزایای بارور – 2


1- سازگاری با اقلیم کشور ایران :


جداسازی سویه های باکتر از خاک های ایران و آزمایش متعدد انجام شده بر روی آنها نشان می دهد که بارور – 2 با شرایط محیطی بومی مزارع کشور سازگار است.


2- توانایی حل کنندگی فسفات بالا :


در فرمولاسیون این کود سویه هایی از باکتری های ترشح کننده اسید و باکتر های ترشح کننده آنزیم های فسفاتاز استفاده شده است.روش های غربالگری برای جداسازی اولیه و آزمایش های مقایسه ای متعدد نشان می دهد که سویه های باکتری به کار رفته بیشترین قدرت حل کنندگی فسفات از ترکیبات معدنی و آلی فسفره را دارند.


3- کلنی شدن با ریزوسفر گیاه


آزمایش ها نشان می دهند باکتری های موجود در کود زیستی بارور – 2 همیار ریشه گیاهان بوده و در زمین های زراعی به خوبی با سایر باکتری ها به ویژه باکتری های مضر رقابت می کند.


 4-افزایش عملکرد:


آزمایش های آماری صورت گرفته در سال های مختلف بر روی محصولات زراعی مختلف، افزایش عملکرد 10 تا 54 درصد را نشان می دهد. به طور خاص ، میانگین افزایش عملکرد گندم آبی 12/91 درصد و گندم دیم 7/9 درصد بوده است . به طوری که میانگین برداشت با استفاده از کود شیمیایی فسفاته در گندم آبی 4423 کیلوگرم در هکتار و در گندم دیم 9/1343 کیلوگرم بوده است. در حالی که میانگین برداشت با استفاده از کود زیستی فسفاته بارور – 2 در گندم آبی 4826 کیلوگرم در هکتار و در گندم دیم 5/1474 کیلوگرم در هکتار بوده است.

 

مطالعات در بیش از 800 مزرعه نمونه نشان می دهد مصرف کود زیستی بارور – 2 باعث افزایش سود به طور میانگین 826150 ریال در هکتار در گندم آبی و 267730 ریال در هکتار در گندم دیم نسبت به مصرف کود شیمیایی فسفاته می شود. مشاهدات کشاورزان نشان می دهد ریشه توسعه بیشتری دارد و تعداد پنجه ها نیز بیشتر می شود. علاوه بر آن ، گندم حاصل از نظر بهداشتی سالم تر بوده و تشویق کشاورزان به مصرف کود زیستی بارور – 2 باعث حفظ محیط زیست از طریق کاهش تجمع فسفات و عناصر سنگین همراه کودهای شیمیایی ( مانند کادمیم ، اورانیوم و بور ) می گردد.


 5- کاهش مصرف کود شیمیایی فسفاته :


با مصرف کود زیستی فسفاته بارور – 2، استفاده از 20 تا 50 درصد مقدار توصیه شده می رشد.


6- کاهش بیماری ها


در منابع متعددی اثر باکتری سودوموناس پوتیدا در کاهش بیماری های باکتریایی و قارچی خاک زی ذکر شده است. در عمل ، مشاهدات تیم پژوهشی و همچنین کشاورزان حاکی از کاهش قابل توجه این بیماری ها در اثر استفاده از کود زیستی فسفاته بارور – 2 بوده است.


7- سازگاری با سایر کودها و سموم :


آزمایش ها نشان می دهد تاثیر متقابلی بین این کود و سایر کودها و سموم در بازار فعلی وجود ندارد. به هر حال ، برای اجتناب از آثار سوء ناشی از فشار اسمزی بر باکتری های موجود در این کود، توصیه می شود از مخلوط کردن آن به ویژه با سموم تا حد امکان پرهیز شود.


8- حفظ خصوصیات ژنتیکی :


روش به کار گرفته شده برای تولید این کودها ، پایداری ژنتیکی باکتری های مفید موجود درآن را تضمین می کند.


9- پایداری در هنگام انبارداری :


برای سهولت توزیع و دسترسی مصرف کننده ، فرمولاسیون کود زیستی بارور – 2 به نحوی است که حداقل شش ماه پایداری آن تضمین می گردد فرمولاسیون های جدیدتر در حال تحقیق می باشند.


10-روش مصرف آسان :


از نظر ماهیت ، کود های زیستی متفاوت از کودهای شیمیایی هستند و نیاز به ادوین روش مصرف خاص برای آنها احساس می شود. کود زیستی بارور – 2 به صورت پودر مرطوب در شرایط استریل بسته بندی شده است. بهترین روش های مصرف که از جمع بندی نتایج آزمایش های متعدد به دست آمده اند، در قسمت بعد آورده شده اند. به کار بردن صحیح این روش ها از جمله کاهش مصرف کود شیمیایی فسفاته به میزان حداقل 520 درصد موکداً توصیه می شود .


11-حمل و نقل آسان :


تولید کود زیستی بارور – 2 در بسته های صد گرمی باعث شده است تا هزینه های حمل و نقل و انبارداری به مراتب کاهش پیدا کند.

 


نحوه استفاده از کود زیستی فسفاته بارور – 2:


با توجه به امکانات موجود ، سطح زیر کشت و نحوه کشت در هر منطقه ، روش های زیر برای استفاده از این کود در زراعت گندم و جو توصیه می گردد. لازم به ذکر است که روش ها به ترتیب اولویت استفاده و اثر بخشی ذکر شده اند.

 


روش اول


بذر های گندم مورد نیاز برای یک هکتار را با مقدار کمی آب مرطوب ساخته و با محتوای یک بسته 100 گرمی کود زیستی بارور – 2 به خوبی مخلوط نمایید. در صورتی که کشت بذر مرطوب به آسانی امکان پذیر نباشد، اجازه دهید بذرها در سایه به حد کافی خشک شوند. سپس بذرها را به صورت دستی یا به وسیله بذر کار کاشته و در اسرع وقت آبیاری را آغاز کنید.

 

روش دوم


یک دستگاه سم پاشی دستی را به خوبی بشویید . سپس هر بسته 100 گرمی کود بارور – 2 را با حدود 5 لیتر آب به خوبی حل کنید. محلول حاصل را با پارچه ای صاف نموده و داخل سم پاش بریزید. بذرهای مورد نیاز را روی پلاستیک پهن کنید و محلول مزبور را روی آن بپاشید . با وسیله ای مانند بیل بذرها را زیرو رو کنید تا به خوبی به کود بارور – 2 آغشته شود. در صورت نیاز ، همانند روش اول بذرها را خشک کنید و پس از کشت آنها، در اسرع وقت اولین آبیاری را انجام دهید .


روش سوم


هنگام اولین آبیاری پس از فصل سرما یا یک ماه پس از کشت بهاره ، کود زیستی بارور – 2 را در یک بشکه آب حل کنید و آن را در مسیر آبیاری قرار دهید. هنگامی که آب به انتهای زمین رسید ( اواسط آبیاری ) ، شیر بشکه یا منفذ آن را باز کنید تا محلول حاوی بارور – 2 به تدریج وارد آب شده و به همه کرت ها و ردیف ها برسد.


لازم به ذکر است که تجربیات قبلی نشان می دهند مصرف بارور – 2 به روش 1 و 2 محصول بیشتری را به همراه خواهد داشت . اما اگر در اولین آبیاری پس از زمستان یک بار دیگر به روش سرک ( روش 3 ) کود زیستی بارور – 2 مصرف شود. افزایش محصول باز هم بیشتر می شود.


چنانچه از روش 3 استفاده کرده اید ، بهتر است یک بار در اولین آبیاری کود زیستی فسفاته بارور – 2 را استفاده کنید و 40 تا 50 روز بعد این کار را دوباره تکرار کنید.

 


دستورات عمومی:


1-همان طور که در دستور العمل روی بسته های کود زیستی بارور – 2 آمده است، این کود در حضور مقادیر معینی از کود شیمیایی فسفاته باعث افزایش عملکرد محصول می گردد. همچنین ، کاربرد مقادیر زیادتر و یا عدم استفاده از فسفر باعث کاهش اثر بخشی بارور – 2 می شود. برای سهولت امر ، جدول زیر پیشنهاد می شود.

 


2- کود زیستی فسفاته بارور – 2 حاوی باکتری هایی است که با ترشح اسیدهای آلی و آنزیم فسفاتاز باعث رها سازی فسفات از ترکیبات معدنی آلی آن می شوند، بنابراین لازم است :

 


الف . بسته های کود در دمای 4 تا 30 درجه نگهداری شود.
ب . حتی الامکان از تابش مستقیم آفتاب و یا انجماد این کود بپرهیزید.

 


3-کود زیستی فسفاته بارور – 2 در شرایط استریل بسته بندی شده است ، بنابراین سعی کنید تمام محتوی هر بسته را ظرف یک روز مصرف کنید.


4- بجز کود شیمیایی فسفاته ، سایر کودهای شیمیایی و سموم طبق معمول استفاده شود.