فاضلاب‌ها و ضايعات صنعتي

 

 

تخليه پساب‌هاي صنعتي در آبها مي‌تواند آلودگي‌هاي زيادي را ايجاد نمايد از جمله اينكه:

 

1-    گازهاي سمي و بد بو را وارد آب نمايد.

2-    اسيديته آب را بالا ببرد

3-    چربي، روغن و مواد معلق و مواد راديو اكتيو را داخل آبها نمايد.

 

مواد معلق نظير چربي، روغن و مواد رنگي در مقادير بالا مي‌توانند با ايجاد لايه نازكي بر سطح آب علاوه بر بد منظره كردن جريانها و مصرف اكسيژن محلول در آب براي اكسيداسيون مواد آلي مانع عمليات فتوسنتز يا اكسيژن‌گيري آبها شوند. ورود سيانور و املاح فلزات سنگين نظير مس، كرم، روي و غيره به آبها با توجه به خاصيت مسموميت اين تركيبات براي آبزيان و انسان علاوه بر مردن يا كوچ نمودن اين موجودات متأسفانه در بدن آبزيان به شدت تغليظ گرديده و ورود آنها از طريق مصرف آبزيان باعث مسموميت شديد انسان خواهد شد. مرگ و ميرهاي ناشي از اين مسموميت‌ها در دنيا به كرات اتفاق افتاده و مرگ و مير دسته جمعي آبزيان نيز مانند ماهي‌ها در اكثر جريانات آب دريا كه دريافت كننده پاسبهاي صنعتي مي‌باشد پيش آمده است. حرارت و مواد راديو اكتيو ممكن است از طريق فعاليت‌هاي صنعتي وارد آبها شود علاوه بر آلوده ساختن آنها اكسيژن محلول در آب را نيز به شدت تقليل مي‌دهد. تخليه پسابهاي صنعتي ممكن  است باعث آلودگي آب توسط ميكروارگانيزم‌هاي بيماري‌زا باشد.

تخليه و افزايش مستمر مواد زائد صنعتي موجب خفگي كفزيان در بستر دريا مي‌گردد به طوري كه جوامع جانوري در مناطق تحت جزر و مد تضعيف مي‌شوند. منطقه‌اي در بريتانيا بيچ واقع در غرب كانادا كه ضايعات معدن مس به مدت حدود 75 سال در آن تخليه مي‌شد هنوز هم كه 12 سال از بسته شدن معدن مي‌گذرد از نظر بعضي از رده‌هاي جانوري ضعيف است. اگر ضايعات صنعتي حاصل از لايروبي منتشر شده و اكسيد گردند ممكن است خواص شيميايي فلزات موجود در آنها تغيير نموده و جذب آنها بر روي ذرات گل صورت نگرفته و وارد زنجيره غذايي بشوند(گي تاراد 1363).

 

پيامدهاي تخليه لجن در دريا:

فاضلاب‌ها و لجن‌هايي كه در دريا تخليه مي‌گردد بر روي جانوران كفزي كه در معرض رسوبدهي مواد ريز غني از مواد مغذي و باكتريها قرار دارند تأثير مستقيم گذاشته و سبب خفه شدن آنها مي‌شود به دليل وجود ذرات معلق و كاهش غلظت اكسيژن ناشي از فعاليتهاي باكتريايي خطر خفگي گونه‌هاي حساس‌تر را تهديد مي‌كند اما گونه‌هاي مقاومتر به دليل ورود مواد مغذي اضافي به سيستم شكوفا مي‌شوند در نتيجه كاهش تنوع و افزايش فراواني موجودات مشاهده مي‌گردد.

كرم پرتار capaitella capitata گونه فرصت طلبي است كه از غني‌سازي آلي بهره مي‌جويد اين كرم در برابر فشارهاي شيميايي مقاوم بوده و زمان توليد مثل كوتاهي دارد كه تحت شرايط مناسب و يا عدم رقابت، جمعيت آن به سرعت افزايش مي‌يابد لذا اين گونه در محل تخليه غالب مي‌باشد ولي دورتر از آن محل، جائيكه بار مواد آلي كمتر و شرايط مطلوبتر است گونه‌هاي ديگري ظاهر ميشوند كه capitella را از صحنه رقابت حذف مي‌نمايند اگر چه ورود مواد آلي تا حدي سودمند است اما باروري بيش از حد آب منجر به رشد فوق‌العاده گياهان مي‌گردد و تجزيه باكتريي توده گياه مرده باعث كاهش اكسيژن آب مي‌شود رشد فوق‌العاده گياه و كاهش اكسيژن منجر به تغيير ساختار جمعيت مي‌شودكه اين تغيير گاهي اوقات ناخوشايند است اين پديده‌ها از ويژگي‌هاي يوتريفيكاسيون هستند و در آبهاي شيرين مشكل‌زا تلقي مي‌شوند اخيراً اين موضوع به عنوان معظلي در دريا در نظر گرفته شده  است.

شواهد زيادي وجود دارد بر اينكه يوتريفيكاسيون باعث صدمه به آبسنگهاي مرجاني مي‌گردد ازدياد رشد جلبك‌ها شدت نور كاهش داده توسط زوگزانتله‌ها روي فتوسنتز تأثير گذاشته، رسوبدهي را افزايش داده و سبب خفگي مرجانها مي‌شوند. در اواخر دهه 1970 تخليه فاضلاب به آبهاي ساحلي‌ها و اين منجر به رشد سريع جلبك ديكيتوسفريا گرديد كه جلبكها را خفه نمود متعاقب دفع پسابها در آبهاي عميق‌تر پوشش مرجاني بتدريج افزايش سافت، بسياري از حيوانات آبزي از جمله گونه‌هاي ماهيان اقتصادي به دليل لخته شدن آبشش‌ها يا اعضاي ديگر يا به دليل سمي بودن موجودات پلانكتوني مي‌ميرند.

 

ضايعات ناشي از لايروبي، عمليات استخراج و حفاري:

مواد زائد لايروبي به شدت آلوده بوده و شامل مواد آلي، نفت، مواد غذايي و فلزات سنگين مي‌باشند به علاوه وجود فلزات معلق در آنها باعث تشكيل لجن و محل مناسبي جهت رشد و تكثير انواع باكتريهاي بيماري‌زا مي‌گردد. گل و لاي ناشي از عمليات حفاري در دريا شامل خاك رس و آب توأم با سولفات باريم جهت تعديل و جلوگيري از خوردگي لوله‌ها و پوسته‌ها و مته مي‌باشند بسياري از اين مواد و اجزاء آنها براي ارگانيزمهاي دريايي سمي‌ مي‌باشند و تجمع اين مواد در اطراف سكوهاي حفاري ممكن است آسيب جدي به موجودات دريايي وارد سازد. از طرفي در نتيجه عمليات استخراج خصوصاً استخراج مواد نفتي مقاديري نفت به دريا نشت كرده و مشكلاتي را به وجد مي‌آورد به طوري كه به هنگام نشت اين مواد ابتدا موجودات و گونه‌هاي كم مقاومت آسيب مي‌بينند همچنين اين مواد رشد باكتريها را تحت تأثير قرار داده و با كاهش تعداد ميكروارگانزيم‌ها همراه‌اند بيشترين اثرات اين آلودگي در مورد موجودات كف دريا مي‌باشد زيرا زدوده شدن كامل آلودگي از كف دريا ممكن است تا چند دهه به طول بيانجامد و موجودات ساكن كف دريا و ناحيه بنتيك ناگزيرند محيط نفتي را سالها تحمل كنند. (آربي كلارك-1923)