X
تبلیغات
محیط زیست - گونه های بومی جنگل های ایران


محیط زیست

همه از پرواز گفتند کسي نگفت که روزي ، لحظه اي در خيال پرواز سقوط خواهی کرد

گونه های بومی جنگلهای ایران

 

 

مهمترین گونه های جنگلهای خزر:راش-زبان گنجشک-آزاد-شمشاد-افرا-توسکا-زربین-سرخدار

مهمترین گونه های جنگلهای بلوط ایران:بلوط غرب-بنه-خنجک-بادام-پسته معمولی

مهمترین گونه های جنگلهای ارس:ارس-پیرو

مهمترین گونه های جنگلهای کویری:گز-تاغ

مهمترین گونه های جنگلهای گرمسیری:کنار-اکاسیا-خرما

مهمترین گونه های جنگلهای مانگرو:حرا-چندل

میلیون هکتار(FAO)

میلیون هکتار(سازمان جنگلها)

 

4/3

4/3

جنگلهای خزری

5

10

جنگلهای بلوط

5/1

4/2

جنگلهای پسته وبادام

4/1

2/1

جنگلهای ارس

5/0

5/0

جنگلهای مانگرو

5/0

5/0

جنگلهای بوته ای مناطق کویری

درخت راش:نام علمي راش از واژه يوناني ‪ phagoبه معني خوراكي برگرفته شده ودليل آن نيزماكول بودن دانه‌هاي اين درخت است. راش از بهترين و ارزنده‌ترين  درختان  جنگلي شمال ايران است واز لحاظ  عداد  از ساير گونه‌هاي  درختي  اين مناطق فراوانتر بوده  و به صورت  جامعه  خالص  راشستان يامختلط با درخت ممرزوجوددارد.اين درخت دراستان گلستان درجنگلهاي "كردكوي ،جنگل گلستان وقزل ‌آغاج" فراوان وجود  دارد..            
راش  درختي بلند قامت ، يك  پايه  و با  ارتفاع ‪ ۳۵و حتي تا ‪ ۵۰ متر است  كه داراي برگهاي ساده، منفرد  و گوشوارك  زود افت است. اين درخت بيشتر مخصوص  مناطق جنگلي و معتدل نيمكره شمالي است، پوست تنه درخت صاف بوده ، تاج آن تخم مرغي  يا استوانه ‌اي  است  كه  شاخه‌ هاي جوان آن خزي  و ابريشمين بوده  و بتدريج صاف   مي ‌شود. جوانه‌هاي  اين درخت تخم مرغي،دوكي شكل،كشيده ونوك تيز،طلايي رنگ وبه طول دو سانتي متر است.
اين درخت سايه را تحمل كرده ولي در مقابل  يخبندان  مقاوم ن يست و يخبندانهاي  اول بهار را تحمل نمي‌كند. در مورد نيازهاي طبيعي و زاعي راش، دانشنامه مي‌نويسد اين درخت نسبت  به  مواد معدني  خاك  بي‌تفاوت بوده ولي خاكهايي با سنگ مادري ريگي و غني از مواد  معدني را دوست  دارد، خاكهاي  خشك ، مرطوب و فشرده مناسب آن نيست.چوب راش سخت و سنگين است برون آن سفيدرنگ و درون اين محصول، قهوه‌اي روشن  بوده  و براي تهيه تراورس، روكش‌سازي و ادوات چوبي كلي مانند پارو استفاده مي‌شود.

درخت زبان گنجشك:

زبان گنجشك درختي است متوسط القامت با جوانه هاي سياه رنگ، پوست تنة آن خاكستري تير و برگهاي آن شانه اي مركب داراي 15-9 برگچه بيضي شكل و كمي نوك دار و با دندانه هاي ريز، پشت برگها صاف و عاري از كرك است. گلها به رنگ قرمز مايل به قهوه اي و معمولاً قبل از برگها در بهار ظاهر مي شود. ميوه آن داراي بال و بال آن بيضي، انتهاي آن تيز ولي قاعدة آن قوسي و در آن يك دانه قرار دارد. تكثير اين درخت با كاشت بذر آن صورت مي گيرد. درخت زبان گنجشك معمولاً از سال 15-14 به بعد شروع به ميوه دادن مي نمايد. ميوة آن در پاييز پس از ريزش برگها روي درخت مي ماند و تا بهار سال بعد به شاخه آويزان است. براي كاشت ، تخم آن را در پاييز لاي ماسه پهن مي كنند و نگه مي دارند تا بهار سال بعد كه كاملاً برسد و كامل شود. در بهار ابتدا آن را در خزانه اي كه باخاك مناسب تهيه شده باشد، در عمق 3-2 سانتي متر كاشته و پس از 2 سال كه نهالهاي جوان رشدكافي نمودند به محل اصلي منتقل مي شوند. فلورا ايرانيكا معتقد است گونه اي از زبان گنجشك كه در شمال ايران مي رويد گونه اي است فرعي با نام علمي F.excelsiot L. sub Coriatiaefolia (Scheele) Murr.

درخت آزاد:

درخت آزاد از خانواده Ulmaceae  و با نام علمی  Zelkova carpinifolia   است. در گویش های گوناگون زبان فارسی به آن آزا, آزار, آزاد دار, نیل, سیاهدار, سیادور, آقچه آغاج, بز, یذروفق و چاپخو نیز می گویند.درخت آزاد, جزو درختان بلند قامت است و ارتفاع آن به ‪ ۲۵ـ ‪ ۳۵متر و قطرش به بیش از یک متری می‌رسد. با تنه ای قطور و پیچیده است. عمر درخت آزاد، طولانی و پوست تنه آن، صاف و نقره‌ای تا خاکستری است که به صورت پلاک از تنه جدا می‌شود و جای آن نارنجی است. چوب درخت آزاد، قهوه‌ای مایل به نارنجی، نیمه سنگین، نیمه‌سخت و با دوام است و به علت داشتن رشته‌های پارانشیمی فراوان، خاصیت کش‌سان دارد. آزاد، درختی است کند رشد و نورپسند که طالب خاک های سبک و غنی و عمیق است و اغلب نواحی واریزه‌ای را می‌پوشاند و در بعضی از نواحی جلگه‌ای، توده‌های خالص تشکیل می‌دهد. برگ های آن ریز، خشن، متناوب, خزان کننده, تخم مرغی یا بیضی, دندانه دار و کاغذی و با رگبرگ شانه ای هستند.برگ زرد رنگ آن، جلوه زیبایی را در فصل پاییز پدید می‌آورد. میوه فندقه کوچک آن، بدون واسطه به کنار برگ متصل می‌شود. گل های این درخت نر یا نر و ماده ( هرمافرودیت), ناشکوفا, دارای سطحی صاف و خشن است که در قاعده شکم دار و در انتها باریک است.موسم گل دهی در اردیبهشت ماه می باشد.این درخت در بین گیلکان جنبه تقدس داشته ودر اطراف اماکن متبرکه استان گیلان فراوان دیده می شود.در اطراف اماکن متبرکه ,درخت آزادِ چند صد ساله, زیاد به چشم می خورد. عوام معتقدند که اگر بقعه ای مدفن آقا ( مرد) باشد, درخت آزاد آن محوطه" خانم" آن آقاست و بالعکس. درخت آزاد اطراف زیارتگاه ها را نمی برند و احترام زیادی به آن می گذارند و به آن دخیل نیز می بندند و شیره ی قرمز رنگ این درخت را برای تبرک به سر و روی خود مالند.

درخت شمشاد: Buxus sempervirens

کیش یا شمشاد جنگلی وحشی، درخت یا درختچه ای است که در استان  گیلان  به نام های " شمشاد؛ شومشاد؛ شیشار، شوشار " و در مازندران " شار؛ وشر، شهر " نامیده می شود. ارتفاع این درختچه  یا  درخت زیبا از 5/1 متر تا 8 متر نیز می رسد. دارای ساقه های منشعب، سخت و با مقاومت و دارای  رشد و نمو کمی است. برگ های آن متقابل، دارای دوام زیاد، بیضی و نوک تیز و چرمی و رنگ  آن سبز زیبا  است. در کنار برگ ها، گل های آن قرار دارد که به صورت نر و ماده به رنگ سبز مایل به زرد می باشند.درخت شمشاد، دارای چوب سختی است که برای ساختن قاشق چوبی ، ظرف های  چوبی ، شانه ، ورقه های صاف و نازک چوب مانند کاغذ به کار می رود. استفاده  از شانه ای  که  از شمشاد  ساخته می شود ، موجب تقویت موی سرگشته و فساد و ضایعات مو را رفع می کند.

درخت افرا:

درخت افرا در ایران دارای گونه ها و واریته های متعددی است. درخت افرا در نواحی جنگلی و در خاک های گچی می روید و به خصوص در جنگل های شمال ایران فراوان بوده و گونه هایی از آنها در باغها و پارکها برای زینت کاشته می شوند. بذر اکثر افراها در پاییز می رسد. قبل از کاشت اگر بذر به مدت یک هفته در آب غوطه ور باشد و هر روز آب ان تعویض شود، در جوانه زنی موثر خواهد بود به طور کلی نباید گذاشت بذر درختان افرا خشک شود. موقع کاشت در عمق یک سانتی متری با پوشش نازک از ماسه و در محلی سایه دار کاشته می شود. برگ ها اکثرا پنجه ای متقابل شانه ای شامل 3 تا 5 برگچه نوکدار با دانه های نامنظم است. میوه هافندوقی دارای دو بال به شکل 8 با زاویه بین دو بال که از 45 درجه تا 180 درجه متغیر می باشد، درتابستان می رسد افراها به بیشتر خاکها و شرایط مقاوم هستند. از گونه های مختلف افرا می توان به کرب، افرای شیردار، سفید کرکو، افرای سیاه، افرای سرخ، افرای ابلق، افرای شبه خپازی و ... اشاره کرد که شکل برگ و میوه بین دو اکن صاف بودن و یا کرکدار بودن بذر باداخل میوه سبب تشخیص گونه های مختلف افرا از یکدیگر می گردد.

درخت توسکا:

درخت توسکا،  رطوبت  پسند و دارای رشد سریع بوده و در جنگل‌های  شمال ایران،  به  دو  گونه  توسکای قشلاقی (جلگه ای ) با نام علمی Alnus glutinosa  و توسکای  ییلاقی  با  نام علمی  Alnus subcordata رویش دارد. البته، جنس توسکا دارای ‪ ۳۵گونه است که فقط دو گونه آن به نام‌های توسکای ییلاقی و توسکای قشلاقی در ایران انتشار دارد.توسكا درختی است با شاخه های خاكستری پوشيده از لكه های كوچك قهوه ای ( زگيل های پوست درخت) و چوبی به رنگ تيره و درمقایسه با دیگر درختان جنگل‌های خزری، دیرزیستی کوتاهی دارد و بیش از ‪ ۱۰۰ سال عمر نمی‌کند و نهایت رشد آن در ‪ ۵۰سالگی است.قدرت جذب آب در توسکا زیاد است ومانند گونه اوکالیپتوس، یکی از مصارف آن، کم کردن آب درزمین‌های بسیار مرطوب و پرآب است.توسکا اغلب در کنار رودخانه‌ها، نزدیکی ساحل دریا وجاده‌های جنگلی دیده می‌شود و درداخل جنگل، کمتر مشاهده می‌گردد.برگ های درخت توسکا، بيضی گون و دندانه دار بوده نوك آن ها، هلالی است. سطح اين برگ ها خصوصا در دوران جوانی، خيلی چسبناك است.توسکا در بیشتر جوامع گیاهی به صورت درخت همراه دیده  می‌شود و با گونه‌هایی نظیر شمشاد، راش، مَلج، خُرمَندی، سفید پَلت و حتی وَن تشکیل جامعه می‌دهد.

درخت زربین:

زربین با نام  دوجمله‌ای Cupressus sempervirens) گونه‌ای  از درختان همیشه‌سبز ، از دسته مخروطیان (Pinophyta) ردهٔ ناژویان (Pinopsida)، راستهٔ کاجیان (Pinales)، تیرهٔ سروها (Cupressaceae)، سردهٔ سرو ناز (Cupressus).
«سرو زربین» درختی زیبا به ارتفاع ‪ ۲۰تا ‪ ۳۰ متر گسترده  در برخی  نواحی
شمال  ایران  است که سبزی همیشگی آن جلوه‌ای خاص به طبیعت منطقه می‌بخشد.
جورهٔ اصلی زربین، مخروطی با گسترش افقی دارد؛ شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.

زربین درختی است کندرشد، سوزنی‌برگ، همیشه‌سبز، به ارتفاع ۳۰-۲۰ متر، مخروطی‌شکل، دارای گلهای مخروطی لیمویی رنگ که در اواسط بهار شکغته می‌شوند.
زربین از قسمتهای
برگ، جوانه، گل آذین، پوست و میوه که از فندق درشت‌تر است، تشکیل شده‌است. پوست شاخه‌های جوان این درخت سبز تیره تا روشن ودریک ساله‌ها قهوه‌ای روشن تا قرمز است، اما درچند ساله‌ها به رنگ قهوه‌ای تیره، صاف و یا پولکدار می‌باشد. همچنین پوست تنه درخت الیافداروشیارهای آن به صورت شبکه‌ای درهم رفته، چروکیده و عمیق است. «سرو زربین» درخاک عمیق گلدانی(باغچه‌ای)[۱]آهکی و در آب وهوای معتدل مدیترانه‌ای رشد می‌کند. نیاز آبی کم تا متوسط دارد یعنی مقاوم به خشکی است. این درختان نسبت به هرس و قطع شاخه‌های جوان وانتهایی حساسند.
کوتاه سخن، زربین درختی بردبار، کم نیاز، کاملاً روشنایی پسند و آهک دوست است.

تقسیم‌بندی:

سابقاً، گونهٔ سرو زربین (C. sempervirens) را گاه به دو جوره تقسیم می‌کردند:

— جورهٔ زربین وحشی (sempervirens یا horizontalis) که همان‌گونه که پیشتر گفته شد، مخروطی با گسترش افقی دارد و شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.

— جورهٔ زربین «راست بالا رونده» (fastigiata یا pyramidalis یا stricta) که دارای نوکی تیز و شاخه‌هایی به دور هم گرد آمده و خوشه‌ای و کم‌وبیش موازی با تنه اصلی است.

درخت سرخدار:

سرخدار درختی است سوزنی برگ، سایه پسند  و دارای  پوست  فلس‌دار.چوب  درون آن به رنگ  قرمز شاه بلوطی و برگ‌های آن دائمی و همیشه سبز است  که  در قسمت  پایینی درخشان  و براق است و نیاز به  خاک مرطوب دارد. بلندی درخت به ۹ تا ۳۰ متر و قطر آن به ۳ متر می‌رسد. رشد آن بسیار کند و رویش ارتفاعی آن سالانه ۱۰ سانتیمتر است. میوه نوع ماده  آن به  رنگ  قرمز و نوع  نر آن برنگ زرد که هر دو غیر سمی است. بذر سرخدار توسط پرندگان از جمله قرقاول پخش می‌شود. سنجاب‌ها نیز به  انتشار بذر سرخدار  کمک می‌کنند.این گونه در جنگل‌های  شمال از بلندی‌ های  افرا  تخته گرگان – پونه‌آرام گرگان ، جنگل‌های  نهارخوران تا جنگل‌های سوادکوه و در دره‌ها و پرتگاه‌های گیلان، مازندران و گرگان همراه با سایر گونه‌های جنگلی یافت می‌شود.

درخت بلوط:

بلوط نام نوعی درخت و همچنین میوه آن است که دارای پوستی سخت می‌باشددرخت بلوط  یا درخت مازو که عمری طولانی حدود ۵۰۰ سال (گاهی حتی تا ۲۰۰۰ سال دارد) درایران بیشتر دردردامنه رشته کوه زاگرس وجود دارد. استان‌های فارس ، لرستان ،کهگیلویه و بویراحمد ، چهارمحال وبختیاری وایلام دارای جنگل‌هایی از بلوط هستند که  در  نوع خود  از بی نظیرترین جنگل‌های  جهان می‌باشند. چوب این درخت از مرغوبترین چوب‌هاست و ذغال آن نیز مرغوب است. این موضوع یکی از دلایل بریدن بی رویهٔ این  درختان می ‌باشد که این جنگل‌ها را تهدید می‌کند.(میوه بلوط اروپایی  بشکل  کره‌ای  با  قطر تقریبی ۲٫۵ سانتیمتر و میوه بلوط در حاشیه‌های زاگرس جنوبی ایران به اندازه تقریبی یک فشنگ اسلحه ژ-۳ می‌باشند)

میوهٔ بلوط: نشاسته ، پروتئین ، قندهای مختلف مخصوصاً کوئرسیت، مادهٔ روغنی و بلاخره تانن دارد.برگ و پوست بلوط: تانن ویژه‌ای به نام اسید کوئرسی تانیک محلول در آب ، نوعی قند بنام کوئرسیت، یک مادهٔ تلخ بنام کوئرسیتین، لعاب، یک مادهٔ فرمز بنام قرمز بلوط دارد.

کاربرد درمانی بلوط:

۱-از میوهٔ خوراکی بلوط برای تقویت بدن ، درمان ضعف عمومی ، کم خونی  و بویژه درمان  اسهال  استفاده می‌شود.

۲-ازدم کردهٔ برگ بلوط (به نسبت ۱۰ گرم در لیتر) دو تا سه استکان درروزازعصارهٔ برگ یا پوست بلوط به مقدار ۲تا ۵ گرم در روز برای درمان خونریزیهای معده ،روده ،رحم وغیره،درمان ترشحات زنانگی، درمان اسهال و مخصوصاً درمان سرطانها ازنوع کارسینوسارکما تجویز می‌شود(کتاب آنسیکلویدی – چاپ آمریکا–صفحهٔ ۶۶).همچنین به شکل تنقیه یا شیاف به مقدار ۵/۰ تا یک گرم مجاز است.

۳-برای درمان آماس زخم  داررودهٔ بزرگ : خوردن محلول ۲/۰ یا ۵/۰ درصد اسید تانیک در آب ، به شکل تنقیه یا شیاف ۵/۰ تا یک گرم ، بصورت  استعمال  خارجی به شکل محلول ۲درصد آن درآب ویا به صورت پودر و یا پماد ۲/۰ تا ۲۰ درصد . ضد بیماریهای میکروبی و ویروسی و قارچی بوده  برای  درمان زخم‌های سرطانی ، زخم‌های چرکین وترشح دار،زرد زخم،اگزما،زخم‌های واریسی، بواسیربرای  درمان خونریزیها و حتی خونریزی بینی مفید است ولی جلوگیری از تکرار خونریزی نمی‌کنند.همچنین  یکی از کاربردهای  مبوه بلوط استفاده به عنوان خوراک دام است.

درخت بنه: Pistacia -Khinjuk

پسته وحشي(بنه):
پسته وحشي از گياهان درختي بلند قامت نواحي كوه‌هاي نيم خشك محسوب مي‌شود. ارتفاع اين درخت معمولاً بين يك تا سه متر بوده و ليكن در برخي نقاط حتي به 7 متر نيز مي‌رسد.
درختي است دو پايه، دارا برگ‌هاي  تك شانه‌اي  (؟ يك تا 7 برگچه) ، برگچه‌ها بيضوي تخم مرغي شكل گل آذين نر خوشه مركب به طول 5 تا 12 سانتيمتر و گل آذين ماده خوشه مركب به طول 7 تا 15 سانتيمتر ميوه پسته وحشي سفت كوچك (بطول 5 تا 8 ميليمتر و عرض 4 تا 6 ميليمتر) ابتدا صورتي، سپس قرمزودر زمان رسيدن كالم پوشش ميوه سبز رنگ مي‌باشد.
دراغلب نقاط كوهستاني نيم  خشك  كشور مانند  بلوچستان تا خراسان ، لرستان ، كردستان، اصفهان ، فارس، خوزستان، كرمان ويزد و تهران به صورت گونه‌اي  بومي  و شاخص  حضور دارند. اين  درختچه به همراه بادام كوهي عنصر اصلي و شاخص بخش كوهستان‌هاي خشك و نيم خشك  ناحيه رويشي  ايراني – توراني را تشكيل مي‌دهد.
سيستم ريشه‌اي اين درخت سازگاري بسيار مطلوبي را به نقاط سنگلاخي و دامنه‌هاي كوه‌هاي آهكي وبازالتي داشته است پسته وحشي توسط بندر تكثير مي‌شود.
این درخت با مقاومت زیاد در مناطق کوهستانی با آب  و هوای  نه چندان  سرد  می‌روید  و امروزه در لیست درختان حفاظت شده قرار دارد.به این درخت پسته وحشی نیز گفته می‌شود.

ميوه این درخت هم‌زمان با رسیدن  ثمر نخل خرما  «زامردان»  میوهش  می‌رسد و قابل مصرف  است. میوه درخت بـِنـِه ریز و مُدَوَر «گِرد» و کُورَوی مانند وبه رنگ سبز تیره‌است، وبه نام  بركُو  معروف  است. البته نوع دیگر نیز هست که کمی ريزتر است و به نام «كِهُن» معروف است. مغز ميوه بنه به پسته شبیه ولی بسیار کوچک‌تر است.به دلیل سخت بودن پوست دانه آن، در شرایط عادی نمی‌توان با کاشت آن نهال تولید کرد  بلکه دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط و سایش پوسته  یا  ترک  خوردن  در یخبندان  در بهار جوانه می‌زند. میوهش ترش مزه و برنگ سبز تیره‌است.

درخت خنجک: Pistacia   khinjuk

درختي كوچك با ارتفاع7-3 متر با  پوست  صاف  است  برگهايش  شانه اي فرد و پايك دار كه ابتدا مخملي و سپس صاف مي شود ميوه ي آن شفت گرد يا كمي فشرده نوكدار است .

درخت بادام:

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل  سرخ  متعلق  به  دو لپه ‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت  اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل دراوایل بهاراست. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن  یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.

مشخصات گیاه شناسی:

درخت به ارتفاع تا 8 متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا 10 ساتیمتر و عرض 2 تا 3 سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یابه ندرت نوک کند،سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.
دمبرگ 1 تا 2 سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا 4سانتیمتر،سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا 5 میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول 2.5 تا 5 سانتی مترو 1.5 تا 3 سانتی مترعرض  دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیارطوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.

انواع بادام :

دو نوع  درخت  بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید  می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل  قرن  بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود.در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است وحاوی  تقریبا 50  درصد  روغن  نافرار موجود  در بادامهای شیرین می‌باشد.همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز،سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین 6 تا 8 درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.

خواص دارویی:

شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس وسینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام  را  که  سوخته  و به سر حد  اکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده ومثانه واسهال وپیچش شکم مفید است. مربای بادام درچاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه  شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.

درخت پسته:

درخت پسته معمولی و یا پسته ایرانی پیستاکیا ورا (Pistacia vera) به شکل جنگلهای انبوه در شمال شرقی ایران دیده می‌شود لذا می‌توان گفت که اصل این جور پسته از ایران است. درخت پسته از ایران به سایر نقاط  مخصوصا به سواحل دریای  مدیترانه (جنوب اروپا و شمال آفریقا) رفته است.درخت پسته گیاهی است دو پایه یعنی گلهای نر و ماده جدا از یکدیگر و روی درخت مجزا قرار گرفته است. گل آذین درخت پسته بطور کلی خوشه‌ای است و درخوشه نر که گلها به یکدیگر فشرده و متراکم  هستند . تعداد زیادتری گل مشاهده می‌شود تا در خوشه ماده که فاصله از گلها یکدیگر زیاد است و به همین علت این نوع گلها خوشه افشان و شلی تشکیل می‌دهند.گل های ماده دارای یک تخمدان و یک تخمچه هستند ولی کلاله منشعب و دارای سه شاخه است. برگ درخت پسته از 5 تا 7 برگچه تشکیل شده است. ریشه  درخت  محوری و عمودی است و تا عمق بیشتر از دو متر در داخل خاک فرو می‌رود.تلقیح گلهای ماده بوسیله باد انجام می‌گیرد.

درخت ارس  juniperus exelsa:

اُرس درختی ۲ پایه از خانواده سرو، یكی از معدود سوزنی برگ های بومی شمال ایران و درخت مقاوم و زیبای مناطق جنگلی و كوهستانی بویژه شمال كشور محسوب می شود. ناحیه رویشی این درخت از غرب تا شرق در امتداد دامنه های جنوبی رشته كوه های البرز و از شمال غربی تا جنوب در امتداد ارتفاعات البرز و زاگرس است. صبر و مقاومت در برابر خشكی و سرما، قابلیت رویش در ارتفاعات بیش از ۳ هزار متری از سطح دریا و سرسبزی از ویژگی های این درخت زیباست كه توسعه كاشت آن در ارتفاعات، روند فرسایش خاك را در كشور كاهش می دهد.ارس درختی كوهستانی، با ارتفاع ۷ تا ۱۰ متر، برگ های فلسی، میوه های ارغوانی رنگ و قطر ۸ تا ۱۲ سانتی متر به ۲ صورت درختچه های پراكنده در برخی از مناطق شمال از جمله جاده لوشان، هراز، جاده چالوس در دل سنگ ها و صخره ها، قابل مشاهده است. زیستگاه اصلی ارس، مناطق بنه بادام بوده و اكنون در بسیاری از مناطق كشور جز درختچه هایی پراكنده، چیز دیگری از آن دیده نمی شود.

اكنون این گونه سوزنی برگ در قسمت هایی از مناطق شمالی و شمال شرق مانند باجگیران، لاین، آذربایجان شرقی و غربی رویشگاه های وسیعی دارد.ارس یكی از گونه های خاص مناطق كوهستانی است كه در ارتفاع بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ متر از سطح دریا دیده می شود. این گونه حتی در ارتفاع ۳ هزار و ۹۰۰ متری نظیر فیروز كوه نیز مشاهده شده است. درخت ارس از نظر آبخیزداری اهمیت زیادی دارد و می تواند در مناطق كم آب و خشك نیز رشد كند.این گونه قادر است پس از ۵ تا ۶ ماه بدون نیاز به آب، فصل خشك را تحمل كند. ارس، چوب صنعتی خوبی ندارد ولی در برابر آفات و پوسیدگی بسیار مقاوم است ودر حال حاضر تكثیر درخت ارس از طریق بذر انجام می شود ولی از طریق قلمه زنی نیز می توان آن را تكثیر كرد.
درختي است 2 پايه از خانواده سرو يكي از معدود سوزني برگ‌هاي بومي شمال ايران و درخت مقاوم و زيباي جنگلي و كوهستاني بويژه شمال كشور محسوب مي‌شود. ناحيه رويشي اين درخت از غرب تا شرق در امتداد دامنه‌هاي جنوبي رشته كوه‌هاي البرز و از شمال غربي تا جنوب در امتداد ارتفاعات البرز و زاگرس است. ارس درختي كوهستاني، با ارتفاع 7 تا 10 متر، برگ‌هاي فلسي، ميوه‌هاي ارغواني رنگ و قطر 8 تا 12 سانتيمتر به صورت درختچه‌هاي پراكنده در دل سنگ‌ها و صخره‌ها قابل مشاهده است.
صبر و مقاومت در برابر خشكي و سرما، قابليت رويش در ارتفاعات بيش از 3 هزار متري از سطح دريا و سرسبزي از ويژگي‌هاي اين درخت زيباست كه توسعه كاشت آن در ارتفاعات روند فرسايش خاك در كشور راكاهشمي‌دهد.
درخت ارس از نظر آبخيزداري اهميت زيادي دارد و ميتواند در مناطق كم آب و خشك نيز رشد كند اين گونه قادر است پس از 5 تا 6 ماه بدون نياز به آب فصل خشكي را تحمل نمايد. ارس چوب صنعتي خوبي ندارد ولي در برابر آفات و پوسيدگي بسيار مقاوم است. در حال حاضر تكثير درخت ارس از طريق بذر انجام ميشود ولي از طريق قلم زني نيز مي‌توان آن را تكثير نمود.

درخت گز:

گـََز یا گِز درختی است  کهن سال ، این درخت  به  علت  رسیدن ریشه‌اش  به  آب  سطحی زمین عمر طولانی می‌آورد، گویند که در بعضی  مناطق  گرمسیر بیش  از هزار سال عمر کرده ‌است. غالباً  بیشترین  ارتفاع ایندرخت به ۱۰ تا ۱۵ متر می‌رسد.  درخت  گز از خانوادهٔ Tamarix است و در نقاط  مختلفی از دنیا  از جمله ایران می‌روید.درختی است زیبا دارای برگهایی باریک، نوک تیز و فشرده  به هم  دارد. از شاخه‌های  این درخت ماده‌ای به خارج ترشح می‌شود که به گز انگبین موسوم است و دارای  ساکارز، موسیلاپ و پراکسید از است. و به علت شور بودن  برگهای  آن فقط  شتر و شترسانان از آن استفاده  می‌کنند ، اما  برای  تغذیهٔ  سایر حیوانات  دیگر نا مرغوب است.در ایران پنج گونه از درخت گز می‌روید: گز شاهی که گاهی از ۱۵ متر هم فراتر می‌رود، گز خوانسار یا گز انگبین که از آن انگبین تهیه می‌شود، یلقون (با اسم علمی تاماریکس پالازی) که در حوالی کرج یافت می‌شود، تاماریکس تتراندر که در حوالی شیراز می‌روید و تمیس که در جنگل‌های شمالی ایران دیده می‌شودارتفاع اين درخت کوچک به 6 تا 10 متر و قطر آن به 30 سانتيمتر مي رسد و گاهي هم بر اثر جستهاي پاجوش به صورت درختچه در مي آيد.گز درختي است زيبا داراي برگ هايي باريک ، نوک تيز و فشرده به هم دارد . از شاخه‌ هاي اين درخت ماده‌اي به خارج ترشح مي‌شود که به گز انگبين موسوم است و داراي ساکاروز ، موسيلاپ و پراکسيداز است و به علت شور بودن برگ هاي آن فقط شترسانان از آن استفاده مي‌کنند، اما براي تغذيه ساير حيوانات نامرغوب است .در ايران پنج گونه از درخت گز مي‌رويد: گز شاهي که گاهي از 15 متر هم فراتر مي‌رود، گز خوانسار يا گز انگبين که از آن انگبين تهيه مي‌شود، يلقون (با اسم علمي تاماريکس پالازي) که در حوالي کرج يافت مي‌شود، تاماريکس تتراندر که در حوالي شيراز مي‌رويد و تميس که در جنگل‌هاي شمالي ايران ديده مي‌شود.درخت گز روغن در 500 هکتار از اراضي سيستان و بلوچستان کاشته مي شود .

درخت تاغ: Haloxylon.SP

تاغ گياهي است به صورت درختچه ازتيره تاج خروسان (Amaranthaceae) زيرتيره اسفناجيان (Chenopodiaceae)، سرده تاغ‌ها با مقاومت  زياد  در برابر خشكي و گرما با  سيستم  ريشه‌اي  گسترده كه جهت جلوگيري از گسترش كوير از آن استفاده مي‌شود. گونه‌هاي متعددي از جنس تاغ  وجود  دارد. در ايران سه گونه تاغ وجود دارد: 1- سياه تاغ(Huloxylon. Aphyllum)
 2- زرد تاغ 3 (Haloxylon. Persicum) 3- تاغ بوته اي(Haloxylon recurvum)
البته گونه سوم از خانواده اسفناجيان به نام ترات يارمس،‌گاهي اوقات  در شمار گونه هاي جنس تاغ با نام تاغ بوته‌اي آورده نمي‌شود. درتاغ گلها در تمام طول شاخه پراكنده است. به لحاظ  كشت  بيشتر توصيه  مي‌شود تا سياه تاغ را درخاك‌هاي سنگين و رسي و شور كه مقاومتر است كشت شود  اين در حالي است  كه زرد تاغ به خاك‌هاي سبك و شني و كم آب مقاوم و براي تثبيت تپه‌هاي شني به كار مي‌رود.

اين درخت با آب و هوای خشک وزمينهاي نسبتا" شور نواحي کويري بسيار سازگار بوده و در خاکهاي سبک و شني و همچنين بر روي تپه هاي شني بخوبي رشد و نمو مي کند. بهمين دليل از اهميت بسزايي در رابطه با کوير و تثبيت شنهاي روان در مناطق کويري کشور برخوردار است به علاوه چوب آن از نظر سوخت و تهيه ذغال مورد توجه بوده و همچنين در صنعت نئوپان هم مورد استفاده قرار مي گيرد. درخت تاغ بدليل حفظ رطوبت خاک موجبات رشد و نمو ساير گياهان طبيعي را  فراهم  مي آورد  بطوري  که منطقه تاغ کاري شده پس از مدتي به صورت  مرتع  مشجر در مي آيد که  مي تواند  مورد استفاده  دامها قرار گيرد. 

درخت کنار(سدر):

سدر يا ( كُنار) درختی از تیره مخروطیان که شباهت زیادی باکاج دارد، ولی از کاج بسیار تنومند تر و بلند تر می‌شود، وتا بیش از سه هزار سال عمر می‌کند. شاخه‌های درخت سدر کشیده و دوریگدیگر است. برگش مانند کاج سوزنی و میوه اش هم شبیه کاج است، چوب این درخت سفید و ضخیم ومحکم است و در برخی گونه‌های چوب کمی سرخ رنگ می‌شود. اما سدر به زبان عربی به درخت «کُنار» گفته می‌شود. همچنین در کوخرد به اين درخت کنار گفته می‌شود. سدر از خانواده رامناسه و بومی جنوب ایران است .

میوه سدر:

میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ و خوراکی است . این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به  نامهای  کنار ، سدر ، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی ، نیم ، ضال ، ببر و شجره النبق خوانده  شد ه‌است. از قدیم  از برگ  سائیده  درخت  کنار به‌ عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام  دارد . این درخت معمولاً در تمام مناطق استان هرمزگان به خوبی یافت می‌شود.

درخت آکاسیا:

این درخت با نام محلی  گبر، یکی از گیاهان  غالب  درخت و درختچه‌های  نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان است. این گیاه سالیانه مقدار زیادی سر شاخه و نیام  تولید  می ‌کند که  به وسیله دامهایی مانند بز، گاو و شتر  مصرف  می‌شود. بنابراین  شناخت  مواد  مغذی  و ارزش غذایی  آن از اهمیت بالایی در نزد  دامداران برخوردار است. تحقیقات انجام  شده بر روی  سر شاخه و میوه  این  درخت  در مرکز تحقیقات  کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان نشان می‌دهد که سر شاخه‌های جوان آن حاوی ۶/۱۶ درصد پروتئین خام، ۴/۲ درصد چربی خام، ۳/۱۸ درصد  الیاف خام، ۸/۶  درصد خاکستر، ۷۲/۰ درصد  کلسیم  و ۲۱/۰ درصد فسفر است، همچنین با تحقیقات انجام شده در  تغذیه سر شاخه‌های  جوان و میوه  این درخت بر روی  بزهای  بومی استان هرمزگان مشخص شد که قابلیت هضم ماده خشک، پروتئین خام، الیاف خام وعصاره عاری ازازت به ترتیب در سرشاخه‌های جوان یک ساله برابر ۷۱/۵۸، ۷۰/۵۰، ۹۱/۳۷، ۱۷/۷۸ درصد ودرمیوه آن  برابر ۵۶/۶۴ ، ۴۷، ۲۹/۵۴ و ۸۵/۸۰ درصد است. به طور کلی براساس تحقیقات انجام شده می‌توان ازسرشاخه‌های جوان یک ساله و میوه آکاسیا چتری به عنوان یک مکمل مناسب پروتئینی و حتی سایر مواد  معدنی و  ویتامینی  در جیره روزانه انواع دامها استفاده نمود.این گیاه به صورت درختچه‌ای به ارتفاع ۷ ـ ۲ متر وجود دارد. تاج آن در سطح بالایی معمولاً مسطح چتری و شاخه‌های جوان آن به صورت انبوه و کرک  آلود (کرکهای کوتاه)، میوه  آن کاملاً پیچ و تاب  خورده ‌است. فصل گلدهی آن خرداد تا تیرماه و زمان رسیدن  میوه  (نیام) اواخر تیر و  شهریورماه است. این گیاه متعلق به خلیج عمانی بوده که  در نزدیکی  دریا تا  ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا  دیده  می‌شود. از این گونه توده‌های متراکمی در استان هرمزگان و در مناطق بندر سیریک، سرخون بندرعباس، بندر خمیر، سواحل بندر لنگه و تا حدودی گاوبندی دیده می‌شود. دامداران درزمستان از سر شاخه‌ها و درتابستان از میوه (نیام) آن برای تغذیه دام استفاده می‌کنند.مهم‌ترین ارزش غذایی گبر استفاده از شاخه، برگ و میوه آن بخصوص  در مناطق ساحلی استان هرمزگان به عنوان یک منبع علوفه‌ای در تغذیه دام هاست. سر شاخه‌های جوان، برگها و میوه‌ها  برای  دامها  بسیار خوش خوراک هستند.سر شاخه‌های جوان و میوه آکاسیا چتری را می‌توان در ردیف علوفه‌های مرغوب قلمداد  کرد که از نظر مواد آلی و معدنی برای دام مناسب بوده ولی  از نظر فسفر و مس  فقیر است. ترکیبات  شیمیایی  و ضریب هضمی ماده خشک و مواد مغذی سر شاخه و میوه آکاسیا  نشانگر این  است  که این  مواد خوراکی می‌تواند  در جیره غذایی دام‌ها به عنوان مکمل پروتئینی مورد استفاده  قرار گیرد  و همچنین به علت  بالا بودن  ضریب هضمی عصاره عاری از ازت آن به عنوان یک منبع خوب انرژی برای دامها محسوب شود

درخت خرما:

خُرما درختی است از تیره گرمسیری جزو تیره نخلها که میوه‌اش جزو میوه‌های سته می‌باشد یعنی تمام  قسمت بریکاری آن گوشتی و محتوی مواد  غذائی  است . دارای  هسته‌ای  سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشه‌ای بزرگ از شاخه آویزان می‌گردد  و برگهای  آن  بزرگ  است. ارتفاع نخل به ۱۰ تا ۲۰ متر یا بیشتر می‌رسد.به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته می‌شود.درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، از جمله ایران  پرورش  می‌یابد. با  اینکه  خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر می‌کنند ولی بررسی‌های علمی، آن را به گونه‌ای به  نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان می‌روید نسبت می‌دهند. باستانشناسان احداث نخلستان‌ها را به پنج هزار سال پیش نسبت داده‌اند زیرا نامی از آن بر لوحه‌های گلی ۵۰ سده پیش یافته‌اند.

درخت حرا:

گونهٔ‌ جنگلى حرا(مانگرو) ازويژگى‌هاى اکوسيستم سواحل جنوبى ايران است که بطورپراکنده ، ازتنگهٔ هرمزبه سمت شرق واقيانوس هند،درسواحل عمان پديد آمده ‌اند. اين جنگل‌ها در سواحل خليج ‌فارس، در اطراف بندر لافت، شمال جزيرهٔ قشم، ‌ بندر خمير و در کانون‌هاى متراکم ديده  مى‌شوند. ابوعلى‌سينا ، دانشمند بزرگ ايرانى، درخت اين جنگل‌ها را حرا ناميده است.
جنگل حرا در اطراف جزيرهٔ قشم‌، درنوارى به عرض ۵۰ تا ۵۰۰ متر کشيده شده ومحدوده‌‌اى برابر با ۱۵۰ کيلومتر و مساحتى معادل ۸۲۳۶ هکتار را در بر گرفته است. اگرآب‌هاى نواحى باتلاقى و مساحت  نقاط  خالى  منظور نشود ، مساحت واقعى  اين جنگل درحدود ۶۰۱۲ هکتار میباشد. وسيع‌ترين  قسمت جنگل‌هاى حرا در آب‌هاى بندرلافت و بندرپل درشمال غربى جزيرهٔ قشم ، و در فاصلهٔ‌ ۱۴۰ کيلومترى غرب بندرعباس قراردارد. اين جنگل‌هاى  ماندابى  برروى خاک‌هاى  لجنى ناشى ازرسوب  خاک‌هاى حاصل از فرسايش سواحل رشد يافته‌اند ودائماً در معرض جزرومد آب  قراردارند؛ به طورى  که در زمان جزر، ‌ درختان  و بستر لجنى آن‌ها از آب بيرون آمده و به صورت جزايرى پراکنده  نمايان مى‌شوند و در واقع مد، ‌ تمامى جنگل حرا به زير آب رفته و ناپديد  مى‌شود. اصولاً درخت حرا درنقاطى مى‌رويد که در مواقع مد دريا  به زير آب بروند. در نقاط مرتفع‌تر بستردريا ازاين گونه درخت مشاهده نمى‌شود. درختان حرا آب شوردريا را شيرين کرده وازآن تغذيه مى‌کنند. اين درختان يک دورهٔ رويشى منظم  دارند و معمولاً در اواخر تيرماه و اواسط مردادماه به گل مى‌نشينند و ميوه مى‌‌دهند. گل آن‌ها زرد روشن است  و ميوهٔ آن‌ها شيرين و گواراست. ميوهٔ‌ اين درختان بادامى شکل است و پس ازمدتى برروى پايهٔ‌ مادرى شکفته شده ودانهٔ‌ آن جوانه مى‌زند وسپس به داخل آب مى‌افتد.جريان شديد امواج، بذر گياه  را به نواحى کم‌ حرک ‌تر دريا مى‌برد. بذر حرا  پس از تثبيت بر روى لايه‌هاى خاک دريا، رشد ونمو مى‌کند . در فاصلهٔ  بين قشم  و بندر خمير، جريان امواج بسيار اندک است و بدين جهت، اکثر بذرها در همين نواحى رشد مى‌کنند. درخت حرا که ارتفاع آن گاهى به ۴ متر مى‌رسد و قطر تنهٔ‌ آن تا ۳۰ سانتى‌متراست، برگ‌هاى بيضوى‌شکل  شيده باقاعدهٔ انتهايى بسيارباريک دارد.برگ حراعلاوه برخاصيت خوش خوراکى براى دام ،ارزش غذايى معادل يونجه و جو دارد.ريشهٔ آن‌ها زانويى، هوايى واسفنجى و معمولاً سطحى است.البته ريشه‌هاى اين درخت بالاترازسطح زمين قرارمیگيرند ودرعمل تنفس شرکت مى‌کنند.ريشه‌هاى درخت حرا به علت  تراکم  زياد نمک در آب دريا و اشباع خاک از آب دريا، معمولاً زياد گسترده نمى‌شوند. دامداران سنتى جزيرهٔ قشم ازبرگ اين درخت براى تغذيهٔ دام وچهارپايان خود استفاده  مى‌کنند. وسعت اين جنگل نسبت به گذشته يک روند کاهش را نشان مى‌دهد.براى حفظ  تعادل اکوسيستم و به منظور جلوگيرى از انهدام اين جنگل‌هاى نادر جهان، ‌درسال ۱۳۵۱ منطقهٔ‌ مزبورحفاظت شده اعلام شده است. در مناطق تحت پوشش حرا که دراصطلاح خورناميده مى‌شود،عمق آب از ۳ مترتجاوزنمى‌کند  و جنس خاک نيزبسيارشور است وبافت سنگين وقليايى دارد. املاح موجود درخاک نيزعمدتاً از کلريد سديم  و کلرورهاى سديم ومنيزيم تشکيل شده‌اند. با توجه به کيفيت  و جنس  خاک  تصور مى‌رود که درختان مزبورفقط در چنين شرايطى مى‌توانند رشد و نموکنند. مساعد بودن شرايط اکولوژيکى، اين جنگل‌ها را به زيستگاه  بسيار مناسب  پرندگان  مهاجر در فصول  سرد تبديل کرده است. درساير فصول نيز که پرندگان بومى محل مناسبى براى  زيست نمى‌يابند، به اين جنگل‌ها پناه مى‌آورند.غيرازپرندگان آبزى و آبچرومهاجر،خزندگان و ماهى‌ها و حتى برخى از بندپايان  و دوکفه‌‌اى‌ها نيز در ميان اين جنگل‌ها مشاهده شده‌اند . لاک‌پشت‌هاى سبز و عقابى و مارهاى دريايى سمى،‌ازجمله جانداران ويژهٔ‌ اکوسيستم جنگل‌هاى  حراى ايران هستند. حواصيل بزرگ  هندى ، حواصيل  سبز و خاکسترى ، فلامينگو ، پليکان ، انواع  سليم، عقاب ماهيگير،کفچه نوک ، کاکايى و انواع  ديگرى از پرندگان  دراکوسيستم‌هاى حراى ايران زندگى مى‌کنند. نقش مهم ديگر اين جنگل‌ها،مناسب  بودن  بستر آن‌ها  براى تخم ‌ريزى ماهيان خليج ‌فارس است.
جنگلهای مانگرو اکوسیتمهای  کاملا  ویژه ای هستند  که  اجتماعات  گیاهی  و جانوری آنها در ارتباط با شرایط خاصی می تواند شکل گیرد. جنگلهای حرا جنوب  ایران در نوارساحلی خایج  فارس  و دریای عمان آخرین پراکنش جنگلهای مانگرو در جنوب شرقی  آسیا  به شمارمیروند. این جنگلها از یک یا گاهی  دو گونه  مانگرو تشکیل شده و فراوان ترین گونه آن حرا است که در منطقه حفاظت شده حرا به تنهایی حضور دارد. جذر و مد آب  دریا  در سواحل  که به طور موزون و مستمر هر روز انجام  می شود درشکل گیری تنوع حیات این اکوسیستم نقش اساسی دارد.منطقه حفاظت شده  حرا که در تنگ  خوران  بین جزیره قشم ، سواحل حوزه بندر خمیرو در مصب و دلتای رودخانه مهران قرارگرفته ازسال 1351 انتخاب وتحت حفاظت قرارگرفته است.

گونه های مختلف طبی درختان دریایی مانگرو  :

 از بین گونه های مختلف مانگروهای مختلف دردنیا گونه های ذیل استفاده های طبی دارند که مختصرا" عبارتنداز:

گونه های Acanthus ilicifolius,A.ebrateatus :از میوه این دو درخت جهت پاکیزه نمودن خون و زخم بندی و رگها کاربرد پزشکی داشته و همچنین برگهای گیاهان فوق در تسکین دردهای روماتیسمی دارند.

گونه Avicennia spp. :از این درختان کلا" صمغ و روغن دانه گونه های مختلف جنس حرا جهت زخم معده و تومورها به کار می رود.همچنین پوست این گیاه جهت درمان انگلهای پوستی و زخمهای قانقاریایی استفاده می شود. همچنین به تازگی دردرمان سوختگیها بکار گرفته می شود.

گونه Avicennia ofricana  :پوست  این درخت در درمان انگلهای پوستی و زخمهای قانقاریایی استفاده پزشکی دارد.

گونه Avicennia germinas  :این درخت در درمان زخم معده،بواسیر،اسهال و تومورها کاربرد پزشکی دارد.

گونه های Bruguiera gymnorrhiza,B.sexangula :میوه این دو درخت در چشم پزشکی مورد مصرف  دارد.

گونه های Cerbera manghas,C.odollam :مالش دادن میوه این درختان در تسکین روماتیسم مصرف دارد.همچنین دانه این درختان حاوی روغن با خواص دارویی است.شیره این گیاه هم با داشتن ماده خاص اثر مسهلی دارد.

گونه Ceriops tagal :عصاره پوست این درخت جهت متوقف نمودن خونریزی کاربرد پزشکی دارد.

گونه Excoecaria agallocah  :شیره گیاه و چوب این درخت به عنوان مسهل مصرف پزشکی دارد.

گونه Heritiera littoralis   :دانه های خرد شده این گونه دردرمان اسهال مورد استفاده قرار می گیرد.

گونه Lumnitzera spp.  :جوشانده برگهای درختان این جنس در درمان برفک (Thrush) کاربرد پزشکی دارد.

گونه Rhizophora mangle  :پوست این درخت سرشار از تانن بوده لذا، جهت توقف خونریزی به کار می رود.همچنین به علت قابض بودن در رفع اسهالهای ساده موثر واقع می گردد.درافریقای غربی ازاین درخت دررفع التهابهای گردن و اسهال خونی استفاده درمانی می کنند.شیرابه سفت شده این گیاه هم در بعضی نقاط دنیا به صورت جویدن دررفع عوارض اسکوربوت مورد استفاده قرار می دهند.

جنگلهای مانگرو درمنطقه خلیج فارس ودریای عمان :

در مناطق جزرومدی سواحل یا Littoral خلیج فارس ودریای عمان در جوار شمالی ترین مدار پراکنش این گیاهان مساحتی حدودا" 20000 هکتار از سواحل سه استان ساحلی ایران را تحت پوشش اجتماعات مانگرو است.مناطق دارای جنگلهای دریایی مانگرودرهریک از استانهای ساحلی عبارتنداز :

الف) استان بوشهر :

1- منطقه پوزه ماشه در حوالی روستای یله گونزه و مقابل جزیره ام الکرم

2- خور بردستان،مجاور بندردیر

3-خور گرم و پزم در خلیج نایبند

ب) استان هرمزگان  :

1- خورخوران،مقابل ودر مجاور بندر خمیر واقع در شمالغرب جزیره قشم از مصب    رودخانه مهران تا مقابل روستای طبل ولافت

2- در حوزه کولغان درخورهای جلابی،حسن لنگی و مصب رودخانه شور

3- درحوزه تیاب و کلاهی درخورهای مشدر،بهینه و کرگان

4- درحوزه سیربک در خورهای نخل زیارت ،گارندوهو،زیارت ،کناری و کرتان

5- درحوزه جاسک در خورهای گابریک ،جگین ومصب رودخانه های شهر نو،سواحل روستای لاش ،یکدار،سورگان و همچنین در ماندابهای رودخانه کاشی

ج) استان سیستان و بلوچستان  :

در خلیج گواتر در مصب رودخانه باهوکلات دو گونه حرا(Avicennia marina) و چندل (Rhizophora mucronata)  تنها درختان مانگرو ایران می باشند.

گونه حرا(Avicennia marina) از تیره Avicenniaceae می باشد . جدول شماره 3 بیانگر جایگاه حرا را درطبقه بندی گیاهان  رانشان می دهد.جنس منحصربه فرد آن دارای یازده گونه وچند واریته است. این درخت که نسبت به سایر مانگروها بیشترین تحمل رادر برابر شوری  دریا  را دارد (شوری خلیج فارس 45-30 گرم برلیتر متغیرمی باشد) .گلهای زرد این درخت با شرایط موجود درخلیج فارس  از اواسط  اردیبهشت  تا اواخر تیرماه ظاهر شده تا به تدریج تبدیل به میوه می شوند.میوه بادامی شکل حرا معمولا" در نیمه اول شهریور به رسیدگی کامل و تولید دانه می رسد. تجزیه شاخ وبرگ حرا،میزان پروتئین آنرا معادل 8/10% ،چربی5/2% ،کلسیم 4/.%وفسفراین اندامهای درخت 13/.% تعیین نموده است.درختان حرا به سه صورت تولید مثل می نماید.اول تولید نشاء یا زنده زایی (Vivipary) ازخود گیاه برروی درخت،دوم ایجاد دانه وسوم هم ایجاد پاجوش از خود گیاه مادرمی گیرد(تصاویر 3و1).حراها فقط در جاهایی زیست می کند که دوراز اثرشدیدوکوبنده امواج دریاباشد،اولین شرط مناسب جهت رویش آنها مناطقی است که حرکات آب حداقل باشد.از طرف دیگر وجود چنین شرایط آرامی باعث میشود که رسوبات دانه ریز(عمدتا" ماسه رس وشنی)قادر به رسوب کردن برروی بستر این مناطق باشنددرنتیجه ،جمع شدن گل ولای در طول زمان در کف دریا بوده واز این جهت بستر باتلاقی حرایی (Mangrove swamps) معمولا" گلی است.در چنین بسترهایی دانه ریزی ،نفوذ اکسیژن بسیار کم بوده و درعمق خاک شرایط بی هوازی حاکم است وبدین خاطر ریشه ها جهت جذب اکسیژندرسطح قراردارندویادارای پنوماتوفور میباشند.ازانجا که دررسوبات دانه ریز مواد آلی به راحتی گرفتار می شوندلذا،بقایای پوسیده برگها وقطعات حرا به تدریج تبدیل به مواد آلی شده ودر داخل کف بستر انباشته میشوندکه درنتیجه میزان درصد مواد آلی رسوبات این منطقه بالارفته ودرنتیجه بستری مناسب جهت زیست انواع سخت پوستان کوچک ، لارو ماهیان ومیگوها بویژه گونه Penaeidae,Panulirus lobster گل خورک یا ماهی Mudskipper)) که از جنس Periophitalmus ،خرچنگها وغیره .. می شوند.عوامل محیطی محدود کننده ناحیه بندی حراها،دامنه جزرومداست.در مناطقی با حداقل دامنه جزرومدی،عرض پهنه جزرومدی نیز اندک گردیده وبالنتیجه رویش حراها نیز محدود می شود.از اینجهت متراکم ترین حراها در پهنه هایی می رویندکه دامنه جزرومد در آنها بسیار زیاد می باشد.

درخت چندل (Rhizophora mucronata)  :

این درخت  به  تیره Rhizophoraceae یکی از معروفترین  و پر تراکم ترین خانواده  گیاهی  مانگرو تعلق داشته که دارای 4 جنس و 16 گونه می باشد.پراکندگی این  گونه  سواحل  گرمسیری  آسیای شرقی  وجنوبی، افریقا و استرالیا وآمریکا را دربرمی گیرد.درایران اجتماعات درختان چندل در مساحتی  محدود در حدود 20 هکتار دررویشگاه سیریک وجودداردوبا جامعه حرا،تودهای  درهم را ایجاد کرده اند.تنه این درختان صاف و پوست آن واجد برجستگیهاوشیارهای طولی وسطحی استوبرگهای آن ضخیم ،چرمیوچند ساله بوده که پس از خزان جای آن برروی شاخه باقی می ماند.گلها در گیاه مجتمع ودرانتهای شاخه دیده می شود.میوه چندل مخروطی ،چوبی ،ناشکوفا وحامل یک دانه است .چوب این درخت به علت سرشاربودن از تانن،قرمزرنگاست.باتجزیه برگ این درخت میزان پروتئین آن7/4% ،چربی 7/2% ،فیبر 3/11% ،پتاسیم62/.% ومقدار سدیم5/3% تعیین گردیده است. 

 

 

 

 

نوشته شده در چهارشنبه 1 اردیبهشت1389ساعت 15 توسط WEBLOG64| |

Design By : Night Melody